این بخش چه میگوید؟
قواعد ایمنی تراکتور، کمباین و ادوات کشاورزی: آموزش و گواهینامهٔ راننده، حفاظ قسمتهای انتقال نیرو و محور تواندهی (P.T.O)، اتصال ادوات با پین برشی استاندارد، ایمنی در شیب و شب، تریلر و رانندگی. مسئولیت اجرا با کارفرماست (ماده ۵۱).
بسمه تعالی
هدف: به منظور تأمین و ارتقاء سطح ایمنی و حفاظت نیروی کار وهمچنین صیانت نیروی انسانی و منابع مادی کشور و پیشگیری از حوادث منجر به صدمات جانی و خسارت مالی در فعالیت های مرتبط با ماشین های کشاورزی. مقررات این آیین نامه به استناد ماده ۸۵ قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده است.
فصل اول – تعاریف
ماشین های کشاورزی: به ماشین هایی اطلاق می شود که دارای موتور بوده وجهت عملیات کشاورزی و برای کارهایی نظیر آماده سازی زمین، کاشت، داشت، برداشت و جابجایی محصول بکار گرفته می شوند.
ادوات کشاورزی: به دستگاه های فاقد موتور اطلاق می شود که به طرق مختلف (سوار، نیمه سوار و کششی) به ماشین های کشاورزی متصل شده و عملیات مختلف کاشت، داشت، برداشت و جابجایی محصول را انجام می دهند.
ادوات خاک ورزی: دستگاه هایی هستند که عملیات آماده سازی را قبل از کشت برروی زمین انجام می دهند مانند گاو آهن، دیسک و هرس.
ماشین های کاشت: دستگاه هایی هستند که عملیات کاشت بذر، نشاء و غیره را انجام می دهند.
ادوات داشت: دستگاه هایی هستند که پس از کاشتن دانه ها و سایر محصولات تا زمان برداشت محصول، عملیات نگهداری، کودپاشی و سمپاشی مزرعه را انجام می دهند مانند ماشین های تنک کن، کود پاش و سم پاش.
ماشین ها و ادوات برداشت: دستگاه هایی هستند که عملیات برداشت محصول از سطح مزرعه، بسته بندی، خرمنکوبی ویا چند عملیات را با هم انجام می دهند. از قبیل بسته بندها، ساقه کوبها، کمباین ها، علوفه خردکن ثابت.
تراکتور و تیلر: ماشین های چند منظوره ای است که برای کشیدن ادوات، ماشین های متحرک، بکار انداختن ماشین های ساکن و یا قابل حرکت به کمک تسمه و فلکه و محور توانِدهی به کار می روند.
محور توانِدهی (P.T.O): محور گردنده مخصوصی است که نیروی محرکه لازم را از موتور تراکتور گرفته و به ماشین ها و یا ادوات کشاورزی منتقل می نماید.
پین برشی: قطعه ای است برای نگهداری اتصال خیش به گاوآهن که در صورت برخورد خیش به مانع، مقاومت خود را از دست داده و بریده شده و مانع از بلند شدن و واژگونی تراکتور می گردد.
سپر دوار محور اتصال (P.T.O): پوششی است که روی محور انتقال دهنده نیرو قرار می گیرد تا از برخورد انسان با محور جلوگیری نماید.
فصل دوم – مقررات عمومی
کلیه اشخاصی که از ماشین ها و ادوات کشاورزی استفاده می نمایند باید آموزش و مهارت لازم را دیده باشند.
داشتن گواهینامه ویژه از مراجع ذیصلاح برای کار با ماشین های کشاورزی موتوری الزامی است.
به زبان ساده
کار با ماشینهای کشاورزی موتوری فقط برای کسی مجاز است که گواهینامهٔ ویژه از مراجع ذیصلاح داشته باشد.
کلیه قسمتهای ماشین های کشاورزی و ادوات آن باید قبل از هر گونه عملیات کشاورزی مورد بازدید قرار گیرد.
کلیه قسمتهای انتقال دهنده نیرو و مواد ازقبیل تسمه فلکه، چرخ دنده و زنجیرومار پیچ های انتقال موادو امثال آنها وهمچنین قسمت هایی از ماشین ها که امکان ایجاد حادثه برای کارگر وافراد داشته باشد باید دارای حفاظ مناسب و موثر باشد. ضمنا رعایت مفاد آیین نامه حفاظت در مقابل وسایل انتقال نیرو مصوب ۲۱/ ۴/ ۴۰ /۱۳ در این زمینه الزامی می باشد.
قبل ازانجام عملیات تعمیر، سرویس، نظافت، تنظیم، اتصال وجداسازی ادوات ماشینهای کشاورزی باید آنها را به طور اطمینان بخشی متوقف و بی حرکت نمود.
در ماشین هاو ادواتی که بعد از خاموش کردن ماشین محور چرخنده یا سایر اتصالات مدتی به حرکت خود ادامه می دهند باید تا توقف کامل دسترسی به قسمتهای خطرناک آن امکان پذیر نباشد.
عملیات بهره برداری، تعمیر، تنظیم و سرویس ماشین های کشاورزی وادوات آن باید طبق دستورالعمل شرکت سازنده و با رعایت اصول ایمنی و توسط اشخاص ماهر انجام گیرد.
سوار شدن افراد بر روی ماشین ها و ادوات کشاورزی، غیراز محل های مجاز که توسط شرکت سازنده تعبیه شده، ممنوع است.
ماشین ها وادوات کشاورزی را باید مطابق با کاربری و دستورالعمل های شرکت سازنده استفاده نمود.
راننده ماشین کشاورزی مکلف است قبل از شروع به کار با ماشین، از عدم وجود افراد در داخل مخازن و محفظه ها ومحدوده خطر اطمینان حاصل نماید.
ماشین های کشاورزی باید به خاموش کننده های دستی مناسب مجهز گردند.
راننده ماشین کشاورزی باید پس از اتمام کار نسبت به توقف کامل ماشین اطمینان حاصل نموده و سوییچ آن را بردارد.
عملیات کشاورزی در شیب تپه ها و زمین های دارای اختلاف سطح باید با رعایت اصول ایمنی و دستورالعمل شرکت سازنده صورت گیرد.
عملیات کشاورزی در شب باید با رعایت اصول ایمنی و تامین روشنایی مناسب انجام گردد.
هنگام کاربا ماشین های کشاورزی و یا حمل ونقل آنها در نزدیکی خطوط انتقال نیروی برق، آب، گاز و نفت باید قوانین ومقررات مربوط به حریم آنها رعایت گردد.
هنگام اتصال، تنظیم وجدا سازی ادوات ماشین های کشاورزی که نیاز به روشن بودن ماشین می باشد، رعایت اصول ایمنی و دستورالعمل های شرکت سازنده الزامی است.
هنگام تعمیر، تنظیم و سرویس، باید پایداری و ایستایی ادوات و ماشین های کشاورزی با استفاده از تجهیزات ایمن ومناسب تامین گردد.
قبل از ترک یا خاموش نمودن ماشین ها و ادوات کشاورزی آزاد کردن فشار هیدرولیک کلیه ادوات و متعلقات برای قرار گرفتن در پایین ترین حد و نزدیکترین فاصله با سطح زمین الزامی است.
بمنظور حفظ پایداری ماشین های کشاورزی در حالت اتصال ادوات سوار شونده، باید از وزنه های تعادلی مطابق با دستورالعمل های شرکت سازنده استفاده نمود.
استفاده از وسایل حفاظت فردی مناسب با نوع کار الزامی است.
فصل سوم – مقررات اختصاصی
استفاده ازسپر اصلی وحفاظ مخصوص دربالای محورتواندهی تراکتورالزامیست.
هنگام رانندگی تراکتوردرجاده هاومعابرمجاز باید پدال های ترمز به یکدیگرقفل شوند.
اتصال ادوات کششی به تراکتور صرفا باید با استفاده از پین های برشی استاندارد صورت گیرد.
هنگام کارخاک ورز های دوار از قرار گرفتن درمنطقه خطروپشت آن باید خودداری شود.
هنگام عملیات خاک ورزی توسط گاو آهنهای دو طرفه و در زمان تعویض خیشها قرار گرفتن در محدوده چرخش خیش ممنوع است.
مادامی که ماشین کاشت در حال کار است باید دهانه مخزن بسته بوده و بررسی میزان بذر از طریق دریچه های مخصوص انجام گیرد و استفاده از دست برای این کار ممنوع است.
تمیز کردن علوفه وضایعات جمع شده در مقابل شانه برش ماشین های دروگر شانه ای باید پس از توقف کامل دستگاه و خاموش نمودن آن انجام پذیرد.
قرار گرفتن افراد در مقابل شانه برش ماشین دروگر تحت هر شرایطی،ممنوع می باشد.
ایستادن و تردد افراد در محدوده حرکت و فعالیت ماشین ها وادوات کشاورزی در هنگام کار،ممنوع است.
هنگام تنظیم تیغه های برشی ماشین های خرد کن، باید با استفاده از وسیله مناسبی از چرخش ناخواسته تیغه ها جلوگیری شود.
هنگام پربودن مخزن دانه کمباین بایستی با سرعت مطمئن و مطابق با دستورالعمل های شرکت سازنده حرکت نمود.
هنگام برداشت محصول از تپه هایی با شیب تند بایستی از کمباین هایی مجهز به سیستم تراز کننده خودکار استفاده شود.
قسمتهایی از ماشین که در ارتفاع کار می کنند باید به هنگام خاموش نمودن دستگاه بروی زمین قرار گیرد.
دهانه های ورودی و خروجی مواد اولیه و یا محصول در ماشین ها و ادوات کشاورزی باید به نحوی باشد که ورود ودرگیری اعضای بدن به محدوده خطر امکان پذیر نباشد.
کلیه قسمت هایی از ماشین و یا ادوات آن که در اثر کار کردن احتمال داغ شدن آنها وجود دارد باید مرتبا بازدید و سرویس گردد تا از بروز آتش سوزی احتمالی جلوگیری به عمل آید.
بازوهای تاشو در ادوات کشاورزی باید به قفل کن مکانیکی تجهیز شوند تا از باز شدن آن ها در زمان حمل و نقل جلوگیری نماید.
فصل چهارم – سایر مقررات
حرکت، بارگیری و تخلیه تریلر متصل به تراکتور باید مطابق با قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی صورت پذیرد.
شیلنگها، لوله ها واجزای تحت فشارهیدرولیک که برای اتصال به ادوات کشاورزی به کار می روند باید مرتبا بازدید و به روش مطمئن و ایمن محافظت گردند.
ماشین های کشاورزی باید به بوق هشدار دهنده دنده عقب، آینه های بغل، چراغ گردان برای استفاده در شب وسایر تجهیزات هشداردهنده مجهز باشند.
دستگاههای شاخه برموتوری باید دارای یک بند مهار(حمایل) قابل تنظیم برای استفاده کاربر باشد.
پین هایی که برای اتصال ماشین هاو ادوات کشاورزی استفاده می شوند باید مجهز به اشپیل و گیره ایمنی باشند.
هر گونه اتصال محور تواندهی باید به سپر دوار محور مجهز باشد.
برای کشش ادوات کشاورزی صرفا استفاده از مالبند تراکتور مجاز است.
تریلرهایی که به عنوان دنباله بند به تراکتور متصل می شوند باید به چراغ ترمزو علائم هشداردهنده مجهز باشند.
در صورت عدم وجود کابین ایمن و استاندارد و به منظور حفظ جان راننده تراکتور،باید ماشین به چهار چوب حفاظتی (راپس) مجهز باشد.
رعایت وزن،ارتفاع و جوانب مجاز بار در تریلرها الزامی است.
میزان بار قابل حمل و همچنین ارتفاع بار مجاز باید روی بدنه تریلر حک گردد.
رانندگان ماشین های کشاورزی در هنگام کاربایداز انجام امور ذیل: خوردن، آشامیدن ،استعمال دخانیات،صحبت با تلفن همراه،استراحت و هرگونه شوخی واعمال غیر ایمن که باعث عدم تمرکز می گردد،خودداری نمایند.ضمنا قبل از شروع به کار یا در حین کار،استفاده از داروهای خواب آور ممنوع است.
تریلر های مخصوص حمل بار که با تراکتور کشیده می شوند باید به پایه های نگهدارنده مناسب مجهز باشند.
با عنایت به ماده ۸۸ قانون کار جمهوری اسلامی ایران، کلیه دارندگان،تولید کنندگان ،فروشندگان،عرضه کنندگان و بهره برداری کنندگان از ماشین های کشاورزی مکلف به رعایت استاندارد تولید و موارد ایمنی وحفاظتی در ماشین های مربوطه می باشند.
به استناد ماده ۹۵ قانون کار جمهوری اسلامی ایران، مسئولیت رعایت مقررات این آیین نامه بر عهده کارفرمای کارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه به د لیل عدم توجه کارفرما به الزامات قانونی،مکلف به جبران خسارات وارده می باشد.
این آیین نامه مشتمل بر ۴ فصل و ۵۱ ماده تهیه و به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کار در جلسه مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۲ شورای عالی حفاظت فنی تدوین و در تاریخ ۱۳۸۷/۱۲/۲۷ به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است.