آیین‌نامه ایمنی ماشین‌های افزار

کلیه محورهای حامل ابزاربرشی و انتقال نیرو باید به حفاظ مناسب و موثر مجهز گردد.

سرعت دورانی، نوع ابزار برشی و میزان بار دهی در کلیه ماشینهای افزار بایستی متناسب با نوع دستگاه، قطعه کار و تجهیزات مورد استفاده باشد.

در کلیه ماشین های افزار قسمتی از ابزار برشی گردنده که با قطعه کار در تماس نمی باشد باید حفاظ گذاری گردد

در عملیات براده برداری، قطعه کار باید بوسیله گیره مناسب نگهداری شود و نگهداری قطعه با دست ممنوع است

در صورت بروز هرگونه نقص در ماشین های افزار و فرایند کار باید قبل از انجام هر گونه عملیاتی، نسبت به قطع نیروی محرکه دستگاه به طور موثر اقدام نمود.

در اطراف ماشین های افزار باید فضای کافی به منظور انجام عملیات مختلف وجود داشته باشد.

برای تثبیت ومحکم نگاهداشتن قطعات کار باسطح مقطع خاص، استفاده از ابزار نگهدارنده متناسب با آن الزامی است.

به منظور جمع آوری براده های فلزی و تمیز کردن دستگاه باید از برس و یا دیگر تجهیزات مناسب با رعایت نکات ایمنی استفاده گردد.

تجمع و انباشت برادها نباید به اندازه ای باشد که مانع از دید و یا خطرات احتمالی گردد.

توقف مطمئن و موثر ماشین های افزار قبل از انجام کلیه امور سرویس ، تعمیر ، بازدید ، تعویض و تنظیم قطعات کار و ابزار های برشی ، روغن کاری ، نظافت و به طور کلی عملیاتی که نیاز به ورود اعضای بدن به منطقه خطر دارد الزامی است.

استفاده از روغن ها و مواد خنک کننده برای کاهش اصطکاک ، خنک کردن و یا جدا سازی براده ها از سطوح درگیر الزامی است.

روغن ها و مواد خنک کننده باید علاوه بر دارا بودن ویژگی های فنی مطابق با دستور العمل ها ، برای سلامتی کارگران مضر نباشد.

استفاده از هوای فشرده برای نظافت ماشین های افزار ، لباس کار ، قطعه کار و سایر قسمت ها ممنوع است.

هنگام کار با ماشین های افزاری که الزام به نشستن اپراتور می باشد باید از صندلی متناسب با اصول ارگونومی استفاده گردد.

ابزارهای براده برداری ماشین های افزار چندمحوره باید بطور مطمئن و ایمن حفاظ گذاری شده باشد.

قبل از اندازه گیری و تعویض قطعه کار، دستگاه باید به نحو اطمینان بخشی متوقف گردد.

جابجائی و انتقال ابزارهای قطعه گیر و قطعات کار بزرگ و سنگین ماشین های افزار باید با استفاده از وسایل حمل و نقل مکانیکی متناسب با نوع کار انجام گیرد.

کارفرما مکلف است ماشین های افزار، ابزار آلات، لوازم و تجهیزات مربوطه را در فواصل زمانی معین مورد بازبینی قرار دهد.

ابزارهای براده برداری ماشین های افزار و آچار ها و لوازم مخصوص تعمیر، سرویس و نگهداری و امثالهم و همچنین روش کار باید متناسب با نوع کار مربوطه باشد.

استفاده از ابزارهای برشی و مکانیکی ، آچار ها و لوازم مورد نیاز ماشین های افزار بصورت فرسوده، شکسته و معیوب ممنوع بوده و بایستی از محیط کارگاه خارج گردد.

بازدید کلیه قسمتهای ماشین های افزار و ابزار ها و تجهیزات آن قبل از شروع هر شیفت کاری توسط متصدی مربوطه الزامی است

بازرسی فنی کلیه قسمتهای ماشین های افزار، بعد از هر گونه تعمیرات وطی دوره های زمانی مطابق دستورالعمل های شرکت سازنده الزامی بوده و نتایج آن باید در پرونده مربوطه ثبت و نگهداری شود

هر ماشین افزار باید دارای یک پرونده که حاوی دستورالعمل های شرکت سازنده و همچنین سوابق بازرسی های فنی، تعمیرات و نگهداری است، باشد.

کلیه کارگران شاغل در کارگاههای ماشین افزار باید در خصوص نحوه صحیح بلند نمودن، حمل و نقل وجابجائی بار آموزش های لازم را دیده باشند

ماشینهای افزار باید دارای یک یا چند شستی توقف یا قطع اضطراری باشد که در نقاط مختلف ماشین در دسترس متصدی مربوطه قرار گیرد

حفاظ ها و یا درپوش های موتور، جعبه دنده و وسایل انتقال نیروی ماشین های افزار باید مجهز به میکروسوئیچ باشد تا با برداشتن آنها راه اندازی ماشین امکان پذیر نباشد.

سه نظام و چهار نظام و دیگر وسایل گیرنده ابزار یا قطعه کار بایستی فاقد زائده و برجستگی و بوده و به نحوه مناسب حفاظ گذاری گردد.

برای جلوگیری از چرخش قطعه کار با مته ،میز کار باید دارای پیچهای محکم‌کننده یا گیره یا سایر وسایل مشابه برای ثابت نگهداشتن قطعه کار باشد.

برای مهار مته های ساق مخروطی صرفا باید از کلاهک استفاده گردد و نصب آن فقط بر روی محور اصلی مجاز است

جهت سوراخ نمودن ورقهای نازک باید آنها را بین دو قطعه فلزی قرار داده و همگی را با هم سوراخ نمود.

در انتهای عملیات سوراخکاری باید به منظور جلوگیری از قلاب کردن مته ، نیروی وارده را کاهش داد.

در ماشین‌های توتراشی قائم ، میز دوار افقی که روی آن نصب شده باید به وسیله حفاظهایی که تا رأس قطعه کار ادامه داشته و روی بدنه ثابت دستگاه نصب شده محفوظ گردد.

ابزارقطعه گیردستگاههای تراش باید مجهز به حفاظ میکرو سو ئیچ دار باشد به گونه ای که هنگام باز بودن حفاظ حرکت و چرخش ابزارقطعه گیر امکان پذیر نباشد.

ابزارقطعه گیرچندپارچه ویاآچار مربوطه باید دارای مکانیزمی باشد که از بجای ماندن آچار بر روی ابزارقطعه گیر ممانعت به عمل آید .

درماشین‌های تراش رولور و ماشین‌های دیگری که برای تراش میله‌های بلند بکار می‌رود و قسمتی ازقطعه کار از انتهای دستگاه خارج می‌گردد، قسمت مزبور باید به وسیله لوله‌ای که توسط پایه‌های محکم به زمین متصل شده است حفاظت‌گذاری گردد.

به‌منظور تراشکاری قطعات طویل بر روی دستگاه تراش باید از لینت (کمربند) مناسب استفاده شود تا از خمش قطعه کار حین تراشکاری جلوگیری شود.

در ماشین های تراش خودکار و نیمه خودکار لازم است حفاظ شفاف به صورت کشوئی نصب شودکه به محض باز شدن آن کلیه عملیات دستگاه متوقف گردد.

ماشین‌های تراش خودکار و ماشین‌های مشابه آن باید دارای صفحات حفاظتی باشد که کارگران را در مقابل پاشیدن مایع‌های خنک‌کننده و حاوی ذرات فلز محفوظ نگهدارد.

گیره فشنگی مورد استفاده در دستگاه تراش باید متناسب با قطر قطعه کار انتخاب و مورد استفاده قرار گیرد.

به منظور جلوگیری از شل شدن و پرتاب قطعه کاربا سطح مقطع مربع ،هشت گوش ،مستطیلی وکلیه قطعات مشابه استفاده ازقطعات گیرنده چهار نظام الزامی است.

برای بستن قطعات مدور، شش‌گوش، مثلثی وقطعات مشابه، انتخاب سه نظام با توجه به سطح مقطع قطعات الزامی است.

در قطعات بزرگ و نامنظم، به‌منظور جلوگیری از شل شدن،پرتاب قطعات و سایر خطرات احتمالی، باید از صفحه نظام استفاده نمود.

پس از بستن قطعه کار بین مرغک و ابزار قطعه گیر باید هردوی آنها به‌طور کامل در جای خود محکم گردد.

لقمه‌های نگهدارنده مرغک، اهرم و پیچ‌های ثابت‌کننده آن بایدبطورمرتب بازدید شده ودرصورت نیازتعمیر وتعویض گردد.

به منظور جداکردن براده ازقطعه کاردرحال تراش بایدازچنگک مخصوص و بارعایت نکات ایمنی استفاده نمود.

فلکه‌های دستی در مکانیسم بار دادن افقی یا قائم فرزها باید دارای شرایط زیر باشد:

الف – به وسیله کلاچ یا ضامن شیطانک‌دار روی بازوی فرمان به قسمی سوار شده باشد که در موقع پیشروی خودکار ماشین خلاص شود و نچرخد.

ب – مجهز به دسته‌ای باشد که قابل خلاص کردن بوده و دارای فنرهای فشاری باشد تا در موقع احتیاج کارگر بتواند دسته را در محل خود روی فلکه قرار دهد.

کلیه دهانه های باز دستگاه های صفحه تراش دروازه ای باید توسط حفاظ هایی متناسب با نوع کار و شرایط کارگاه حفاظ گذاری گردد.

ایجاد فضای کافی در اطراف ماشین های صفحه تراش الزامی بوده و قسمت انتهای آن باید حفاظ گذاری گردد.

در ماشین های افزار برای جمع آوری وانتقال گازهاوبخارات حاصل از فرایندکار، استفاده از سیستم تهویه موضعی الزامی است

ابزاربرشی ماشین های مته بایدبه حفاظ تلسکوپی قابل تنظیم مجهزباشد.

هنگام تعویض ابزارنگهدارنده قطعه کاروابزارکارازقبیل سه نظام،چهارنظام دستگاه تراش،کله گی ماشین های کله زنی ،بایدازتکیه گاه مخصوص آن استفاده شود.

نصب حفاظ برروی گیره افزاربرشی ماشینهای صفحه تراش به منظورجلوگیری ازبرخورددست با ابزارو ورودبه منطقه خطروهمچنین پرتاب براده ذرات الزامی است.

بستن تیغه فرزروی ماشین فرز بایدتوسط کارگرماهر وبارعایت اصول ایمنی ومطابق دستورالعمل سازنده انجام گیرد.

برای تنظیم ارتفاع تیغه هادرقلم گیرماشین های تراش معمولی بایدازلایه های مخصوص استفاده نموده ورنده باید حداقل بادوپیچ درقلم گیرمحکم شود.

هنگام برش میله های بلنددرماشین های اره لنگ،بایددرانتهای آزاد میله تکیه گاهی مطمئن قرار داد تا ازافتادن وآسیب رساندن جلوگیری شود.

ماشین های تراش افقی بایدمجهز به ترمزهای خودکاراباشدتاکارگردست خودرابرای متوقف کردن سه نظام یاصفحه کارگیرروی آن قراردهد.

به منظورانجام کلیه امورتنظیم،جابجایی،اندازه گیری وبازوبسته کردن قطعه کارواموردمشابه، خاموش نمودن ماشین های اره ماشینی وتوقف کامل تیغه اره الزامی است.

کارگرانی که با دستگاه های اره پروفیل بر(آب صابونی وآتشی)کارمی کنندبایدحتماً ازلباس کارباآستین های کوتاه استفاده نمایند.

ماشین های اره پروفیل بر باید به حفاظی تجهیز گردد که تمام قسمت های اره را پوشانده وفقط در زمان براده برداری و برش محل تماس با قطعه کار آزاد باشد.

ماشین های اره پروفیل بربایدبه منظور تثبیت کامل قطعه کار به گیره یا ابزار نگهدارنده مناسب تجهیز شود.

قسمت هایی از تیغه ماشین اره نواری که درتماس با قطعه کار نمی باشد باید حفاظ گذاری شود.

کلید راه اندازدراره های پروفیل بر آب صابونی بایدازنوع فشاری باشد بگونه ای که به محض قطع شدن فشار ازروی کلید جریان الکتریکی دستگاه قطع گردد.

ماشین های اره پروفیل بر آتشی باید دارای مکانیزمی باشد که به محض قطع فشارازروی پدال،تیغه برش دستگاه به حالت اولیه خود بازگردد.

کمان ماشین اره لنگ بایددرپآیین ترین وبالاترین وضعیت خودمجهزبه قطع کن خودکار باشد.

ماشین های اره نواری بایدمجهز به مکانیزمی باشدتابه محض شکستن تیغه اره حرکت دستگاه رامتوقف نماید.

محل استقرار و تردد کارگران در کارگاه های ماشین های افزار باید هموار ، تمیز و عاری از هرگونه مواد لغزنده باشد.

کار فرما مکلف است نسبت به تهیه و تحویل وسایل حفاظت فردی مناسب و متناسب با نوع کار و شرایط محیطی کارگاه اقدام نماید.

کار فرما مکلف به تامین شرایط محیطی مناسب از نظر بهداشت ، تهویه ، نظافت ، دما ، نور و صدا می باشد.

کارفرما مکلف است قبل از به کار گماری کارگران از سلامت جسمانی و روانی و مهارت های لازم متناسب بانوع کار با ماشین های افزار اطمینان حاصل نماید.

ترک ماشین های افزار در حال کار ممنوع می باشد.

استعمال دخانیات ، خوردن ، آشامیدن ، شوخی کردن و سایر امور غیر مرتبط با کار که با عث حواس پرتی کارگر شود ممنوع است.

بدنه فلزی ماشین های افزاربایدبه سیستم اتصال زمین موثر تجهیزگردند.

کلیه ماشین های افزاربایدمجهز به روشنائی موضعی باشند.

ماشین های افزاربایدداراى لوح شناسائی حاوی مشخصات فنی وایمنی باشد.

کارگاههای ماشین افزاروهمچنین ماشین های مذکوربایدمطابق بآیین نامه علائم ونشانه های ایمنی مصوب۱۳۸۶/۱۱/۱۵ به علائم وبرچسب های ایمنی تجهیزگردند.

هنگام کارباماشینهای افزاراستفاده از شال گردن ،دستکش،حلقه،ساعت مچی،لباسهای گشادوشل وامثالهم ممنوع بوده وموهای بلندبایدباسربندپوشیده شود.

پس ازقطع برق وبرای پیشگیری ازبرقراری ناخواسته جریان الکتریکی دستگاه بایدکلیه ماشین های افزاربه مکانیزمی مجهز باشند که ازبکارافتادن مجددآن جلوگیری بعمل آید.

کلیدهای راه انداز و یا توقف ماشین های افزار باید بگونه ای طراحی شوند که دراثر برخورد اتفاقی دست ویا سقوط اشیاء سبب راه اندازی آن نشود.

باعنایت به ماده ۸۸ قانون کارجمهوری اسلامی ایران،کلیه واردکنندگان،تولیدکندگان ،فروشندگان،عرضه کنندگان وبهره برداری کنندگان ازانواع ماشین های افزارمکلف به رعایت استانداردتولیدوموارددحفاظتی وایمنی می باشند.

باستنادماده ۹۵قانون کارجمهوری اسلامی ایران مسئولیت رعایت مقررات این آیین نامه به عهده کارفرمای کارگاه بوده ودرصورت وقوع هرگونه حادثه به دلیل عدم توجه کارفرمابه الزامات قانونی،مکلف به جبران خسارات وارده میباشد.