آیین‌نامه حفاظتی صنایع چوب

کلیه کارگران شاغل در کارگاه بایستی با عملکرد دستگاههای موجود و خطرات احتمالی آنها آشنایی داشته و همچنین آموزشهای لازم را دیده باشند.

تراشه های چوب – خاک اره ها و غیره بایستی مرتباً از محل کارگاه خارج شوند تا کف کارگاه و محیط کار همواره تمیز و عاری از هرگونه ضایعات باشد.

دستگاههای نجاری بایستی مجهز به تهویه موضعی باشند تا از انتشار و تجمع ضایعات چوب و خاک اره در کارگاه بویژه بر روی قسمتهای مختلف دستگاه جلوگیری شود.

کلیه کانال ها و گودال ها – حفره ها و شیارهایی که در کف کارگاه و نزدیک به ماشین‌های اره جهت قرار دادن وسایل انتقال چوب (ترانسپورتر) یا برای آب روها احداث شده باید بوسیله نرده یا حفاظ مناسب محفوظ شود.

قسمتهای انتقال دهنده نیرو مانند تسمه فلکه ها – چرخ دنده ها – زنجیرها – نقاله ها فلکه های اصطکاکی – بازوهای لنگ – غلطکها و همچنین دیگر قسمتهایی که امکان درگیری با لباس کار و یا بدن کارگر را دارند بایستی به حفاظ مناسب، محکم، مقاوم و ایمن مجهز شوند.

نظافت – تعمیر – سرویس و تنظیم دستگاههای مختلف نجاری و درودگری و غیره بایستی فقط زمان خاموش بودن دستگاه صورت پذیرد.

به کارگران شاغل در این صنعت بایستی به تناسب نوع فعالیت و کار وسایل حفاظت فردی متناسب مانند لباس کار – کلاه ایمنی – ماسک تنفسی – کفش کار – عینک – دستکش – گوشی – حفاظ طلقی صورت و غیره تحویل داده شود.

تنظیم حفاظها یا وسایل هدایت کننده چوب هنگام روشن بودن دستگاهها ممنوع است.

تجهیزات برقی مانند تخته کلیدها – کلیدهای چاقویی و غیره بایستی بنحو مطمئن و ایمن در داخل محفظه مناسبی نصب گردد و پیرامون آنها ، بر روی زمین فرش عایق گسترده شود.

در اطراف دستگاههای نجاری و در نقاط خطرآفرین آنها بایستی کلیدهای قطع اضطراری برق بطور مشخص و به تعداد کافی نصب و در دسترس کارگران قرار گیرد تا در هنگام بروز خطر قابل استفاده باشد.

حذف کردن حفاظها، گیره ها و هرگونه تجهیزات جانبی ایمنی، از دستگاههای نجاری ممنوع می باشد.

برای راندن و هل دادن قطعات چوب در هنگام کار با دستگاه رنده یا اره و موارد مشابه بایستی از دستگیره مخصوص بارداده استفاده نمود.

درماشین های اره چوب بری، الکترو موتور و یا قسمت محرک دستگاه بایستی دارای قدرت کافی باشد تا احتمال گیر کردن تیغه اره در داخل چوب از بین برود.

دندانههای اره باید متناسب با جنس چوب و نوع برش باشد.

تیغه اره باید بدون ترک بوده و به بهترین وضع نگهداری شود و چپ و راست کردن و تیز کردن آن دقیقاً انجام گردد.

فاصله بین دیوار و میز کار نباید از ۴۵ سانتیمتر کمتر باشد و در صورتی که این فاصله را برای عبور کارگر در نظر گرفته باشند نباید از ۹۰ سانتیمتر کمتر نباشد.

فاصله بین سطح میز کار و سقف کارگاه یا اشیاء و وسائلی که به سقف نصب شده نباید کمتر از ۲ متر باشد.

در محل‌هایی که عبور از روی غلطک ها و نوارهای نقاله ضروری باشد باید پله ها یا پل هایی تعبیه گردد که مجهز به نرده حفاظتی باشد.

لباس کار کارگران بایستی به نحوی باشد که علاوه بر سهولت و راحتی در انجام کار، از درگیر شدن قسمتهای مختلف آن با قطعات گردنده و متحرک دستگاهها جلوگیری بعمل آورد.

از قراردادن هرگونه مواد اعم از مواد اولیه یا در دست ساخت یا تولید شده در مسیر حرکت وسایل متحرک و عبور و مرور کارگران در کارگاه خودداری گردد.

کلیه سیمها و کابلهای برق اضافی از محیط کارگاه بایستی جمع آوری گردد ولازم است سیمها و کابلهای مورد استفاده از داخل کانال ها و یا لوله های مخصوص و مناسب عبور داده شود.

تخته ها و الوارها باید به گونه ای به دیوار تکیه داده شود که احتمال سقوط و لغزش آنها وجود نداشته باشد.

دیوارهایی که برای تکیه دادن تخته ها و الوارها استفاده می شود بایستی استقامت و استحکام کافی متناسب با بار وارده را داشته باشد.

تخته های ئنوپان و مواد مشابه بایستی بصورت افقی بر روی زمین قرار داده شوند و در صورتی که لازم است بطور عمودی قرار گیرند باید از تکیه گاههای مطمئن مانند خرک استفاده شود.

تنه درخت – الوار – چوب و تخته و همچنین تولیدات کارگاهی بایستی در محل مناسب به نحو ایمن نگهداری شوند تا از سقوط و لغزش آنها ممانعت به عمل آید.

برای جلوگیری از وصل شدن ناگهانی برق و حرکت نمودن دستگاه بایستی حتماً در مسیر اصلی برق از کنتاکتورهای مناسب استفاده شود.

کارفرمایان یا مسئولین واحدها موظفند از ورود افراد متفرقه به قسمتهای مختلف کارگاه جلوگیری نمایند.

کلیه قسمتهای اره فلکه شامل فلکه های بالا و پایین ، نوار اره در بالا و پایین میز و همچنین فلکه و تسمه فلکه الکترو موتور و غیره بایستی دارای حفاظ دائمی مناسب – محکم ومقاومی باشند.

حفاظ فلکه پایینی اره تسمه‌ای باید تا سطح زمین ادامه داشته و طوری ساخته شود تا از ورود اجسام خارجی به زیر فلکه جلوگیری گردد و در صورت لزوم به عنوان محفظه مکنده خاک اره نیز از آن استفاده شود.

اره تسمه‌ای باید دارای وسیله تنظیم کننده خودکاری باشد تا کشش تیغه اره را تنظیم کرده و از شل و سفت شدن غیر عادی آن در حین کار جلوگیری کند.

حفاظ فلکه بالائی اره تسمه‌ای باید حداقل ۱۰ سانتیمتر بالاتر از طوقه فلکه آن شروع شده و تا پایین‌ترین نقطه طوقه فلکه ادامه یابد.

در موقع سوار کردن یا برداشتن تسمه اره باید آن را دقیقاً مورد معاینه قرار داد تا ترک یا عیب دیگری نداشته باشد.

ناف و بازوها و طوقه فلکه‌های دستگاه اره تسمه‌ای همچنین پیچها و پرچهای آن باید حداقل ماهی یک مرتبه بازرسی شده و با زدن ضربه ، فلکه‌های ترک دار و معیوب مشخص و از کار خارج شوند.

ضخامت طوقه فلکه‌ های دستگاه‌های اره تسمه‌ای در قسمتی که فشار نوار اره موثر است باید حداقل ۱۶ میلیمتر باشد.

برداشتن تسمه از روی فلکه و همچنین جمع کردن قطعات شکسته تسمه قبل از توقف کامل ماشین ممنوع است.

سرعت دورانی فلکه‌های مربوط به تسمه اره نباید از حد مجاز درج شده بر روی پلاک مشخصات دستگاه تجاوز کند.

از بکار بردن تسمه های معیوب یا ترک دار جداً خودداری گردد.

اره گرد چوب بری باید دارای حفاظ‌هایی طبق شرایط زیر باشد.

الف – حفاظ تیغه اره قابل تنظیم باشد و طوری تیغه را بپوشاند که هنگام کار دندانه‌های آن در دسترس کارگر نباشد.

ب – سطوح جانبی حفاظ تا حد امکان به صفحه اره نزدیک باشد.

ج – حتی المقدور نزدیک به محل برش سوار شود.

د – روی سطح جانبی حفاظ، علامتی رسم شود که وضع تیغه اره را در زیر محفظه آن مشخص کند.

ه – جنس حفاظ باید از مصالح نرم انتخاب شود یا پوشش داخل آن از فلز نرم باشد تا اگر به صفحه اره برخورد کند باعث شکستن دندانه آن نشود.

و – حفاظ باید اصولاً طوری ساخته شود که متصدی دستگاه از خطر تماس با دندانه‌های اره و پرتاب شدن خرده چوب یا دندانه‌های شکسته اره محفوظ بماند.

تیغه جداکننده دستگاههای اره‌گرد باید به‌نحوی باشد که‌بطور موثر عمل‌خود را انجام دهد.

تیغه جدا کننده باید در قسمت عقب صفحه اره گرد قرار گیرد و دارای شرایط زیر باشد:

الف – از شیاری که اره درچوب ایجادمی‌کند کمی‌نازک‌تر و از صفحه‌اره کمی ضخیم‌تر باشد.

ب – پهنای آن در سطح میز کمتر از ۱۵ سانتیمتر نباشد.

ج – ارتفاع آن از سطح میز باید به اندازه ۲ تا ۵ میلیمتر کمتر از ارتفاع صفحه باشد.

د – بطور محکم در قسمت عقب و در یک سطح با صفحه اره نصب شود و فاصله آن با دندانه‌های اره حتی المقدور کم بوده و در هیچ حالتی از ۳ میلیمتر تجاوز نکند.

انحنای تیغه‌های جدا کننده باید به موازات انحنای صفحه اره گرد باشد.

در ارههای گرد مخصوص برش طولی الوارهای نازک می‌توان تیغه‌های جدا کننده را ضخیم‌تر از مورد مذکور در ماده ۴۰ انتخاب کرد.

دستگاه اره گرد چوب بری باید طوری نصب شده باشد که در حین کار تغییر محل نداده و ایجاد لرزش نکند.

ارتفاع میز ارههای گرد چوب بری باید بین ۸۵ تا ۹۰ سانتیمتر باشد.

قسمتی از صفحه اره گرد که زیر میز دستگاه قرار دارد باید حفاظ گذاری شود ممکن است این حفاظ قسمتی از دستگاه مکنده خاک اره را نیز تشکیل دهد.

صفحه اره گرد چوب بری باید کاملاً تیز بوده و سوار کردن روی دستگاه و نگهداری آن به خوبی و با دقت انجام شود. همچنین در فواصل معین مورد بازدید و آزمایش قرار گیرد و در صورت مشاهده عیب و نقص اقدام به پیاده کردن و اصلاح یا تعویض آن بشود.

استفاده از صفحات اره گرد معیوب وناقص ممنوع می باشد.

متصدی دستگاه اره گرد در موقع کار نباید مقابل تیغه اره قرار گیرد.

اره گرد مضاعف باید دارای صفحه فلزی مشبک یا حفاظ مناسب دیگری باشد که متصدی دستگاه را از خطر اصابت خرده چوب‌های حاصل از کار اره محفوظ نگاهدارد.

قراردادن گوه یا تراشه چوب و غیره برای لنگ نمودن تیغه اره جهت ایجاد شیار و زبانه وامور دیگر ممنوع است.

تیغه های دستگاههای اره نبایستی از سطح قطعه کار روی میز بیرون بیاید.

ماشین‌های گندگی و فرز چوب بری باید مجهز به سرپوش‌های متصل به دستگاه مکنده باشد تا غبار قطعات ریز و تراشه‌های چوب را از محل تولید به خارج از منطقه عمل ماشین هدایت کند.

ماشین‌های فرز و ماشین‌های چوب بری مشابه آن که بار دادن آنها بطور خودکار، انجام نمی‌شود باید دارای حفاظ قلم فرز باشد این حفاظ باید مسیر تراش بزرگترین قلم فرز ماشین را پوشانده و به تناسب ضخامت قطعه کار قابل تنظیم باشد.

محل نصب قلم دستگاه فرز نجاری و ماشین‌های مشابه چوب بری باید دارای مهره کنترل یا وسایل محکم کننده مشابه باشد تا در موقع کار امکان درآمدن قلم از جای خود و پرتاب شدن نداشته باشد.

برای تراش دادن قطعات کوچک چوب با ماشین‌های فرز یا ماشین‌های مشابه آن باید از دستگاه هدایت کننده یا گیره دستهدار استفاده کرد.

در هنگام کار کردن با دستگاه رنده بایستی طرفین آزاد تیغه رنده مجهز به حفاظ مناسب باشد.

در ماشین‌های کف رنده فاصله آزاد بین لبه دهانه و لبه تیغه رنده نباید از ۳ میلیمتر تجاوز نماید.

کارفرما موظف است دستگیره فشاری مناسب در اختیار کارگران قرار دهد تا برای بار دادن قطعات کوتاه در دستگاه گندگی از آن استفاده شود.

در زمان روشن بودن دستگاه گندگی، ورود دست یا ابزارآلات یا قطعات چوبی بداخل محفظه گندگی ممنوع است.

کلیه ماشینهای گندگی بایستی مجهز به چنگک هایی باشد که از عقب زدن و پس زدن چوب ممانعت بعمل آورد.

ماشینهای خراطی بایستی در قسمت بالا و روی قطعه کار مجهز به حفاظهای نیم گرد متناسب با نوع قطعه کار باشد.

آستین لباسکار خراطان بایستی کاملاً به دور مچ دست چسبیده باشد و استفاده از عینک ویا طلق محافظ صورت برای آنها الزامی است.

کارگرانی که با ماشین خراطی کار می کنند وفق مقررات مندرج در آیین نامه وسایل حفاظت انفرادی می بایست مجهز به وسایل حفاظت انفرادی شوند.

حلالها ، رنگها و دیگر مواد قابل اشتعال بایستی در مکانهای خاص دور از حرارت – جرقه– تابش نور مستقیم خورشید و محلهایی که احتمال وقوع آتش سوزی دارد نگهداری گردد.

کپسولهای اطفاء حریق از نظر نوع – تعداد – محل نصب و غیره بایستی با توجه به شرایط کارگاه انتخاب گردند.

کلیه کارگاههای نجاری و صنایع وابسته بایستی مجهز به سیستم آب تحت فشار مناسب برای استفاده در هنگام وقوع حریق باشند.

محل نصب وسایل اطفاء حریق بایستی بنحوی انتخاب گردد که بسهولت قابل دسترسی باشد.

برای کارگاه ها و انبارها و غیره با توجه به وسعت و شرایط کارگاه در صورت امکان دتکتورهای مناسب و وسایل پاشنده سقفی با مواد خاموش کننده مناسب نصب گردد.

انبار نمودن و چیدن قطعات چوب و الوار و دیگر مواد قابل اشتعال در مجاورت بخاریها ممنوع است.

استفاده از مواد و مصالح قابل اشتعال برای ساختمان کارگاههای نجاری ممنوع است.

در کارگاهها بایستی از وسایل گرمایشی مناسب و ایمن برای گرم نمودن فضای کارگاه استفاده شود.

لوله دودکش بخاری ها بایستی به نحو صحیح و اصولی و ایمن نصب و از مجاورت آنها با مواد قابل اشتعال پرهیز گردد.

استعمال دخانیات و ایجاد آتش روباز در کلیه قسمتهای کارگاها اعم از نجاری، نقاشی، انبارها و غیره ممنوع است.

اطراف چاله بخار بایستی بطورایمن حفاظ گذاری گردد.

در کارگاههای تولید روکش چوب بایستی از نردبان مناسب وایمن برای دسترسی به کف چاله بخار استفاده شود.

اشتغال بکار کارگران در قسمت چاله بخار بصورت انفرادی ممنوع است.

کارگران شاغل در قسمت چاله بخار بایستی از لباس کار مناسب و کفش و کلاه ایمنی استفاده کنند.

در دستگاههای پرس چوب بایستی به تعداد افرادی که با دستگاه کار می کنند کلید های قطع اضطراری وجود داشته باشد و یا به سیستم چشم الکترونیک تجهیز شوند تا در هر صورت به محض ورود قسمتی از بدن کارگران به منطقه خطر ، دستگاه متوقف شود.

کلیدهای فرمان دستگاههای پرس چوب بایستی بنحوی نصب شوند که هردو دست کارگر از منطقه خطر دور باشد.

سه نظام ماشین مخصوص مته و توتراشی چوب باید بدون زائده و برجستگی باشد.

انتهای قسمتهای گردنده مانند سه نظام دستگاههای اره سه کاره و غیره بایستی حفاظ گذاری گردند.

در ماشین‌های مته افقی، قائم و شعاعی تک محوره ساده که روی آن مته یا قلم توتراشی و یا قلاویز برای عملیات مختلف نصب می‌شود باید قسمتی از آن که با قطعه کار در تماس نمی‌باشد حفاظ گذاری شود.

دریلهای رومیزی و دستگاههای مشابه بایستی دارای وسایل نگهدارنده مناسب برای ثبت نگهداشتن قطعه کار باشند.

استفاده از ابزار آلات نجاری توسط دستگاههای غیر مرتبط مانند استفاده از تیغه اره گرد در دستگاه فرزیا استفاده از سنگ سمباده در دستگاه دریل دستی ممنوع است.

تیغه اره ها و فرزها در صنایع نجاری بایستی همواره تیز و سالم باشند.

تیغه اره های گرد و اره های نواری بایستی مرتباً بازدید شوند تا در صورت وجود ترک تعویض گردند.

رویوش حفاظتی اره ها باید طوری باشد که دولبه جانبی آن روی میز یا قطعه کار بنشیند.

ابزار آلات براده برداری مورد استفاده در صنایع نجاری مانند تیغه فرزها بایستی به لحاظ جنس ، دور ، شکل و غیره ، استاندارد و متناسب با نوع کار انتخاب گردند.

در دستگاههای اره و رنده بایستی علاوه بر نصب گونیا ، بتوان آنرا متناسب با عرض قطعه کار تنظیم نمود.

سیلندر ها و محورهای حامل تیغه اره ها و رنده ها و غیره بایستی مجهز به ضامن هایی باشد که در زمان تعمیر یا تعویض از حرکت دستگاه جلوگیری کند.

کلیه دستگاههای رومیزی مانند دریلها یا فارسی بر ها بایستی بنحو مطمئن و مناسبی در محل خود یا سطح میز کار نصب گردند.

برای حمل الوارهای چوبی بایستی از تجهیزات مکانیکی مناسب مانند جرثقیل و لیفتراک استفاده شود و از حمل آنها توسط افراد خودداری گردد.

در هنگام حمل ، برای جلوگیری از چرخیدن یا سرخوردن قطعات چوب بایستی تجهیزات و وسایل مناسبی بکار گرفته شود تا قطعه کار را بطورمحکم و ایمن نگه دارد.

الوارها و تنه درختان به هنگام حمل ، بایستی به طریق مطمئن و ایمن جابجا گردند.

وسیله ایاب و ذهاب کارگران بایستی از نوع مناسب انتخاب شود همچنین حمل وسایل و دستگاه های چوب بری و برنده و نیز مواد سوختی در داخل وسیله ایاب و ذهاب کارگران ممنوع است.

در شرایط جوی نامناسب عملیات استحصال و حمل درختان بایستی متوقف گردد.

محل دپوی تنه درختان نبایستی در محل عبور و مرور افراد و ماشین آلات و همچنین شیب ها و در مسیر تردد ساکنین مناطق مسکونی قرار گیرد.

قبل از قطع درخت ، کارگران بایستی با استفاده از کمربند صعود و کفشک نسبت به بستن کابل یا طناب به دور تنه درخت اقدام نمایند.

بهنگام قطع درختان بایستی تمهیدات و اقدامات لازم جهت دور کردن سایر کارگران و افراد را از منطقه خطر مهیا نمود ومسئول ایمنی نظارت کاملی بر اجرای عملیات داشته باشد.

کلیه عملیات فرآوری شامل قطع شاخه های اضافی و تهیه الوار و غیره بایستی در محلهای مناسب صورت پذیرد.

ارجاع امور متفرقه به رانندگان وسایل و ماشین آلات حمل و نقل در زمان روشن بودن ماشین آلات آنها ممنوع است.

در هنگام انجام عملیات قطع و برش درختان و شاخه های آن ها توسط اره زنجیری بایستی دقت شود که کارگران در منطقه خطر قرار نداشته باشند و با فاصله مناسب از یکدیگر مشغول کار باشند.

صورت اسامی کارگران شاغل درکارگاههای بهره برداری از جنگل ، بایستی دقیقا در دفتر مشخصی ثبت ومحل کار و ساعت شروع و خاتمه کار نیز ذکر گردد.

تانکر حامل مواد سوختی بایستی از محل اسقرارو استراحت کارگران دور بوده و علاوه بر رعایت موارد ایمنی از ضربه و شعله و غیره محفوظ باشد.

هرگز نباید برای عملیات بینه زنی و قطع قسمتهای مختلف درختان روی تنه درخت ایستاد.

کارفرما بایستی نظارت کامل بر فعالیت گروههای قطع در زمینه نحوه اجرای اقدامات ایمنی داشته باشد.

متخلفین از اجرای مفاد این آیین نامه مشمول ماده ۱۷۶ قانون کار خواهند بود.