این بخش چه میگوید؟
این آییننامه میگوید کدام کارگاهها باید کمیتهٔ حفاظت فنی و بهداشت کار داشته باشند، چه کسانی عضو آناند، هر چند وقت یک بار جلسه میدهد و چه وظایفی دارد. مهمترین نکته: وجود کمیته، کارفرما را از مسئولیت قانونیاش معاف نمیکند (ماده ۶).
به منظور تأمین مشارکت کارگران و کارفرمایان و نظارت بر حسن اجرای مقررات حفاظت فنی و بهداشت کار، صیانت نیروی انسانی و منابع مادی کشور در کارگاههای مشمول و همچنین پیش گیری از حوادث و بیماریهای ناشی از کار، حفظ و ارتقاء سلامتی کارگران و سالم سازی محیط های کار، تشکیل کمیتههای حفاظت فنی و بهداشت کار با رعایت ضوابط و مقررات مندرج در این آیین نامه در کارگاههای کشور الزامی است.
کارگاههایی که دارای ۲۵ نفر کارگر باشند، کارفرما مکلف است کمیتهای به نام کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار در کارگاه با اعضای ذیل تشکیل دهد:
۱ – کارفرما یا نماینده تام الاختیار او.
۲ – نماینده شورای اسلامی کار یا نماینده کارگران کارگاه.
۳ – مدیرفنی و در صورت نبودن او یکی از سراستادکاران کارگاه.
۴ – مسؤول حفاظت فنی.
۵ – مسؤول بهداشت حرفهای.
تبصره ۱ — مسؤول حفاظت فنی میبایستی ترجیحاً از فارغ التحصیلان رشته حفاظت فنی و ایمنی کار باشد.
تبصره ۲ — مسؤول بهداشت حرفهای میبایستی ترجیحاً فارغ التحصیل بهداشت حرفهای یا پزشک عمومی مورد تایید مرکز بهداشت شهرستان باشد.
تبصره ۳ — اعضاء کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار با هزینه کارفرما بایستی در برنامههای آموزشی و بازآموزی مربوط به حفاظت فنی و بهداشت کار که توسط ارگانهای ذیربط برگزار میگردد شرکت نمایند.
تبصره ۴ — در کارگاههایی که بین ۲۵ تا ۱۰۰ نفر کارگر داشته باشند در صورتی که یک یا دو نفر از اعضاء کمیته در کارگاه حضور نداشته باشند جلسه کمیته با حداقل سه نفر از افراد مذکور تشکیل میگردد مشروط بر آن که در این کمیته مسؤول حفاظت فنی یا مسؤول بهداشت حرفهای حضور داشته باشد.
به زبان ساده
کارگاههای دارای ۲۵ کارگر یا بیشتر باید این کمیته را داشته باشند. اعضا: کارفرما (یا نمایندهٔ تامالاختیار)، نمایندهٔ شورای اسلامی کار یا نمایندهٔ کارگران، مدیر فنی، مسئول حفاظت فنی و مسئول بهداشت حرفهای.
در کارگاههایی که کمتر از ۲۵ نفر کارگر دارند و نوع کار آنها ایجاب نماید با نظر مشترک و هماهنگ بازرس کار و کارشناس بهداشت حرفهای محل، کارفرما مکلف به تشکیل کمیته مذکور خواهد بود.
تبصره ۱ — دراین گونه کارگاهها کمیته مذکور با سه نفر از اعضاء به شرح ذیل تشکیل میگردد:
۱ – کارفرما یا نماینده تام الاختیار وی.
۲ – نماینده شورای اسلامی کار یا نماینده کارگران کارگاه.
۳ – مسؤول حفاظت فنی و بهداشت حرفهای.
تبصره ۲ — صلاحیت مسؤولیت حفاظت فنی و بهداشت حرفهای برای این گونه کارگاهها باید به تایید اداره کار و مرکز بهداشت محل برسد.
تبصره ۳ — در کلیه کارگاههایی که کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار با سه نفر تشکیل میگردد مسؤول حفاظت فنی و بهداشت حرفهای میتواند یک نفر باشد. مشروط بر آن که پس از آموزشهای لازم که با هزینه کارفرما توسط مرکز بهداشت و یا اداره کل محل حسب مورد تشکیل میگردد شرکت نموده و گواهی نامه لازمه را دریافت نماید.
به زبان ساده
کارگاه زیر ۲۵ نفر هم، اگر نوع کارش ایجاب کند و بازرس کار و کارشناس بهداشت حرفهٔ محل تشخیص دهند، باید کمیتهای سهنفره تشکیل دهد.
جلسات کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار باید لااقل هرماه یک بار تشکیل گردد و در اولین جلسه خود نسبت به انتخاب یک نفر دبیراز میان اعضاء کمیته اقدام نمایند. تعیین زمان تشکیل جلسات و تنظیم صورت جلسات کمیته به عهده دبیر جلسه خواهد بود.
تبصره ۱ — در مواقع ضروری یا زودتر از موعد با پیشنهاد مدیرکارخانه یا مسؤول حفاظت فنی و یا مسؤول بهداشت حرفهای کمیته تشکیل خواهد شد.
تبصره ۳ — کارفرما مکلف است یک نسخه از تصمیمات کمیته مذکور و همچنین صورت جلسات تنظیم شده را به اداره کار و مرکز بهداشت مربوطه ارسال نماید.
به زبان ساده
کمیته دستکم ماهی یک بار تشکیل میشود و در نخستین جلسه یکی از اعضا را بهعنوان دبیر برمیگزیند.
وظایف کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار به شرح ذیل است:
۱ – طرح مسائل و مشکلات حفاظتی و بهداشتی در جلسات کمیته و ارائه پیشنهادات لازم به کارفرما جهت رفع نواقص و سالم سازی محیط کار.
۲ – انعکاس کلیه ایرادات و نواقص حفاظتی و بهداشتی و پیشنهادات لازم جهت رفع آنها به کارفرمای کارگاه.
۳ – همکاری و تشریک مساعی با کارشناسان بهداشت حرفهای و بازرسان کار جهت اجرای مقررات حفاظتی و بهداشت کار.
۴ – توجیه و آشنا سازی کارگران نسبت به رعایت مقررات و موازین بهداشتی و حفاظتی در محیط کار.
۵ – همکاری با کارفرما در تهیه دستورالعمل های لازم برای انجام کار مطمئن، سالم و بدون خطر و همچنین استفاده صحیح از لوازم و تجهیزات بهداشتی و حفاظتی در محیط کار.
۶ – پیشنهاد به کارفرما جهت تشویق کارگرانی که در امر حفاظت فنی و بهداشت حفاظتی و بهداشت کار علاقه و جدیت دارند.
۷ – پیگیری لازم به منظور تهیه و ارسال صورت جلسات کمیته و همچنین فرمهای مربوط به حوادث ناشی از کار و بیماریهای ناشی از کار به ارگانهای ذیربط.
۸ – پیگیری لازم در انجام معاینات قبل از استخدام و معاینات ادواری به منظور پیشگیری از ابتلاء کارگران به بیماریهای ناشی از کار و ارائه نتایج حاصله به مراکز بهداشت مربوطه.
۹ – اعلام موارد مشکوک به بیماریهای حرفهای از طریق کارفرما به مراکز بهداشت مربوطه و همکاری در تعیین شغل مناسب برای کارگرانی که به تشخیص شورای پزشکی به بیماریهای حرفهای مبتلاء شده و یا در معرض ابتلاء آنها قرار دارند. (موضوع تبصره ۱ ماده ۹۲ قانون کار).
۱۰ – جمع آوری آمار و اطلاعات مربوطه از نقطه نظر مسائل حفاظتی و بهداشتی و تنظیم و تکمیل فرم صورت نواقص موجود در کارگاه.
۱۱ – بازدید و معاینه ابزار کار و وسائل حفاظتی و بهداشتی در محیط کار و نظارت بر حسن استفاده از آنها.
۱۲ – ثبت آمار حوادث و بیماریهای ناشی از کار کارگران و تعیین ضریب تکرار و ضریب شدت سالانه حوادث.
۱۳ – نظارت بر ترسیم نمودار میزان حوادث و بیماریهای حرفهای و همچنین نصب پوسترهای آموزشی بهداشتی و حفاظتی در محیط کار.
۱۴ – اعلام کانونهای ایجاد خطرات حفاظتی و بهداشتی در کارگاه.
۱۵ – نظارت بر نظم و ترتیب و آرایش مواد اولیه و محصولات و استقرار ماشین آلات و ابزار کار به نحو صحیح و ایمن و همچنین تطابق صحیح کار و کارگر در محیط کار.
۱۶ – تعیین خط مشی روشن و منطبق با موازین حفاظتی و بهداشتی برحسب شرایط اختصاصی هر کارگاه جهت حفظ و ارتقاء سطح بهداشت و ایمنی محیط کار و پیشگیری از ایجاد حوادث احتمالی و بیماریهای شغلی.
۱۷ – تهیه و تصویب و صدور دستورالعملهای اجرایی حفاظتی و بهداشتی جهت اعمال در داخل کارگاه در مورد پیشگیری از ایجاد عوارض و بیماریهای ناشی از عوامل فیزیکی، شیمیایی، ارگونومیکی، بیولوژیکی و روانی محیط کار.
وجود کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار و مسؤولین حفاظت و بهداشت حرفهای در کارگاه به هیچ وجه رافع مسؤولیتهای قانونی کارفرما درقبال مقررات وضع شده نخواهد بود.
به زبان ساده
داشتن کمیته یا مسئول ایمنی، کارفرما را از مسئولیت قانونیاش دربارهٔ رعایت مقررات معاف نمیکند.
این آیین نامه در ۷ ماده و ۱۰ تبصره به استناد ماده ۹۳ قانون کار جمهوری اسلامی ایران توسط وزارت خانههای کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه شده و در تاریخ ۷۴/۴/۱۱ به تصویب وزرای کار و امور اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی رسید.
پانویس ۱ — تأییدشده در جلسه مورخ ۸۳/۵/۱۲ شورای عالی حفاظت فنی و بهداشت کار