این بخش چه میگوید؟
فصل ششم باب سوم دربارهٔ مالیات درآمد اتفاقی است، یعنی درآمدی که در برابر کار یا فروش یا معامله معمول به دست نمیآید و بلاعوض یا از طریق معاملات محاباتی (معاملهٔ غیرعادی و ارزانتر از بهای واقعی) یا بهعنوان جایزه به شخص میرسد.
- نرخ: همان نرخهای مالیات اشخاص حقیقی ماده ۱۳۱ (ماده ۱۱۹)؛
- مبنا: ۱۰۰٪ درآمد؛ اگر غیرنقدی باشد به قیمت روز تحقق (و برای املاک به ارزش معاملاتی) (ماده ۱۲۰)؛
- معافیتها: کمکهای خیریه، وجوه اهدایی برای حوادث غیرمترقبه و جوایز دولت برای تشویق صادرات و تولید و خرید محصولات کشاورزی (ماده ۱۲۷)؛
- مهلت اظهارنامه: در سایر موارد تا پایان ماه بعد از تحصیل درآمد (ماده ۱۲۶).
درآمد نقدی و یا غیرنقدی که شخص حقیقی یا حقوقی به صورت بلاعوض و یا از طریق معاملات محاباتی و یا به عنوان جایزه یا هر عنوان دیگر از این قبیل تحصیل مینماید مشمول مالیات اتفاقی به نرخ مقرر در ماده (۱۳۱) این قانون خواهد بود.
به زبان ساده
هر درآمد نقدی یا غیرنقدی که کسی (حقیقی یا حقوقی) بلاعوض، با معاملهای محاباتی یا بهعنوان جایزه و مانند آن به دست بیاورد مالیات درآمد اتفاقی دارد. نرخ آن همان نرخ مالیات اشخاص حقیقی در ماده ۱۳۱ است.
درآمد مشمول مالیات موضوع این فصل عبارت است از صد درصد (۱۰۰٪) درآمد حاصله و در صورتی که غیرنقدی باشد به بهای روز تحقق درآمد طبق مقررات این قانون تقویم میشود مگر در مورد املاکی که در اجرای مفاد ماده (۶۴) این قانون برای آنها ارزش معاملاتی تعیین شده است که در این صورت ارزش معاملاتی مأخذ محاسبهٔ مالیات قرار خواهد گرفت.
تبصره- در مورد صلح بلاعوض و هبهٔ بلاعوض به استثنای مواردی که مشمول ماده (۶۳) این قانون میباشد درآمد مشمول مالیات موضوع این فصل عبارت خواهد بود از مابهالتفاوت ارزش عوضین که بر اساس مقررات این ماده تعیین میشود نسبت به طرف معاملهای که از آن منتفع شده است.
به زبان ساده
درآمد مشمول مالیات = ۱۰۰٪ درآمد. اگر درآمد غیرنقدی باشد (مثلاً مال یا ملک)، به قیمت روز حساب میشود؛ ولی برای املاکی که ارزش معاملاتی دارند همان ارزش معاملاتی مبنا است.
طبق تبصره، در صلح بلاعوض و هبهٔ بلاعوض (بهجز مواردی که مشمول ماده ۶۳ است)، مالیات روی مابهالتفاوت ارزش دو طرف است و از طرفی گرفته میشود که از معامله منتفع شده است.
صلح با شرط خیار فسخ و هبه با حق رجوع از نظر مالیاتی قطعی تلقی میگردد ولی در صورتی که ظرف شش ماه از تاریخ وقوع عقد معامله فسخ یا اقاله یا رجوع شود وجوهی که به عنوان مالیات موضوع این فصل وصول شده است قابل استرداد میباشد.
در این صورت اگر در فاصلهٔ بین وقوع عقد و فسخ یا اقاله یا رجوع منتقلالیه از منافع آن استفاده کرده باشد نسبت به آن منفعت مشمول مالیات این فصل خواهد بود.
به زبان ساده
صلح با شرط خیار فسخ و هبه با حق رجوع از نظر مالیاتی قطعی حساب میشود. اما اگر ظرف شش ماه از وقوع عقد فسخ، اقاله یا رجوع شود، مالیات وصولشده قابل استرداد است. البته اگر در فاصلهٔ عقد و فسخ، گیرندهٔ مال از منافع آن استفاده کرده باشد، آن منفعت مالیات دارد.
در مورد صلح مالی که منافع آن مادامالعمر یا برای مدت معین به مصالح یا شخص ثالث اختصاص داده میشود بهای مال به مأخذ جمع ارزش عین و منفعت در تاریخ تعلق منافع مأخذ مالیات متصالح در تاریخ مزبور خواهد بود.
تبصره- در صورتی که قبل از تاریخ تعلق منفعت انتقالاتی صورت گیرد قیمت مذکور در سند مأخذ مالیات انتقالدهنده قرار خواهد گرفت که طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود لیکن مأخذ مالیات آخرین انتقالگیرندهٔ عین که منافع مال نیز به او تعلق بگیرد عبارت خواهد بود از مابهالتفاوت بهای مال به شرح حکم فوق و مبلغی که طبق سند پرداخته است.
به زبان ساده
اگر در صلح، منافع مال مادامالعمر یا برای مدت معین به مصالح یا شخص ثالث داده شود، مبنای مالیات متصالح جمع ارزش عین و منفعت در تاریخ تعلق منافع است.
اگر پیش از آن تاریخ انتقالاتی انجام شود، قیمت مندرج در سند مبنای مالیات انتقالدهنده است. مبنای مالیات آخرین دریافتکنندهٔ عین (که منافع هم به او میرسد) مابهالتفاوت بهای مال (طبق حکم بالا) و مبلغی است که طبق سند پرداخته است.
در صورتی که منافع مالی به طور دائم یا موقت بلاعوض به کسی واگذار شود انتقالگیرنده مکلف است مالیات منافع هر سال را در سال بعد پرداخت نماید.
به زبان ساده
اگر منافع مالی برای همیشه یا موقت بلاعوض به کسی واگذار شود، گیرنده باید مالیات منافع هر سال را در سال بعد بپردازد.
حذف شد.
انتقالاتی که طبق مقررات فصل مالیات بر ارث مشمول مالیات میباشد مشمول مالیات این بخش نخواهد بود.
به زبان ساده
مالی که با ارث منتقل میشود و مالیات ارث دارد، مشمول مالیات درآمد اتفاقی نیست تا دو بار مالیات نگیرند.
صاحبان درآمد موضوع این فصل مکلفاند در هر سال اظهارنامهٔ مالیاتی خود را در مورد منافع موضوع ماده (۱۲۳) این قانون تا آخر اردیبهشت ماه سال بعد و در سایر موارد تا پایان ماه بعد از تاریخ تحصیل درآمد یا تعلق منافع به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم و مالیات متعلق را بپردازند. در صورتی که معامله در دفاتر اسناد رسمی انجام و مالیات وصول شده باشد تکلیف تسلیم اظهارنامه ساقط میشود.
به زبان ساده
- منافع ماده ۱۲۳ (واگذاری منافع بلاعوض): اظهارنامه تا آخر اردیبهشت سال بعد؛
- سایر موارد: تا پایان ماه بعد از تاریخ تحصیل درآمد یا تعلق منافع.
اگر معامله در دفتر اسناد رسمی انجام شده و مالیات وصول شده باشد، نیازی به اظهارنامه نیست.
موارد زیر مشمول مالیات اتفاقی نخواهد بود:
الف- کمکهای نقدی و غیرنقدی بلاعوض سازمانهای خیریه یا عامالمنفعه یا وزارتخانهها یا مؤسسات دولتی و شرکتهای دولتی یا شهرداریها یا نهادهای انقلاب اسلامی به اشخاص حقیقی غیر از مواردی که مشمول مالیات فصل حقوق است؛
ب- وجوه یا کمکهای مالی اهدایی به خسارتدیدگان جنگ، زلزله، سیل، آتشسوزی و یا حوادث غیرمترقبهٔ دیگر؛
ج- جوایزی که دولت برای تشویق صادرات و تولید و خرید محصولات کشاورزی پرداخت مینماید.
تبصره- ضوابط اجرایی بندهای (الف) و (ب) طبق آییننامهای خواهد بود که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت کشور تهیه خواهد شد.
به زبان ساده
مشمول مالیات اتفاقی نیست:
- کمکهای بلاعوض سازمانهای خیریه یا عامالمنفعه، وزارتخانهها و مؤسسات و شرکتهای دولتی، شهرداریها و نهادهای انقلاب اسلامی به اشخاص حقیقی (مگر مشمول مالیات حقوق باشد)؛
- وجوه اهدایی به آسیبدیدگان جنگ، زلزله، سیل، آتشسوزی و حوادث غیرمترقبه؛
- جوایز دولت برای تشویق صادرات، تولید و خرید محصولات کشاورزی.
ضوابط اجرایی دو بند اول را آییننامهای تعیین میکند که وزارت اقتصاد و وزارت کشور تهیه میکنند.
درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی ناشی از درآمدهای اتفاقی از طریق رسیدگی به دفاتر تشخیص خواهد شد و مالیاتهایی که طبق مقررات این فصل در منبع پرداخت میگردد به عنوان پیشپرداخت مالیات آنها منظور خواهد شد.
به زبان ساده
برای اشخاص حقوقی، درآمد اتفاقی از رسیدگی به دفاتر تشخیص داده میشود و مالیاتی که طبق این فصل در منبع پرداخت شده، بهعنوان پیشپرداخت مالیات آنها حساب میشود.