فصل 5 — باب پنجم — سازمان تشخیص و مراجع مالیاتی مواد 252 تا 259

شورای عالی مالیاتی — ترکیب، وظایف و رسیدگی به شکایت از آرای هیأت‌ها

شورای عالی مالیاتی چه می‌کند و چگونه شکایت می‌شود؟ مواد ۲۵۲ تا ۲۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم: اعضا، شعب، نقض رأی، هیأت عمومی و توقف اجرای رأی با سپردن تضمین.

این بخش چه می‌گوید؟

فصل چهارم باب پنجم دربارهٔ شورای عالی مالیاتی است؛ بالاترین مرجع کنترل قانونی‌بودن آرای هیأت‌های حل اختلاف. این شورا به ماهیت اختلاف وارد نمی‌شود: فقط بررسی می‌کند که قانون رعایت شده و رسیدگی کامل بوده یا نه.

ویژگیحکم
اعضا۲۵ نفر، انتصاب با حکم وزیر اقتصاد به پیشنهاد رئیس کل سازمان مالیاتی
دورهٔ عضویتسه سال
شعبه‌هاهشت شعبه، هر شعبه سه عضو
مهلت شکایت (ماده ۲۵۱)یک ماه از ابلاغ رأی قطعی هیأت
نتیجهٔ رأی شعبهنقض رأی (ارجاع به هیأت دیگر) یا رد شکایت
اثر شکایت مؤدی (ماده ۲۵۹)با سپردن نقد، تضمین بانکی، وثیقهٔ ملکی یا ضامن معتبر، رأی هیأت موقوف‌الاجرا می‌ماند

نکته

شمارهٔ مواد ۲۶۰ تا ۲۶۲ (فصل پنجم: هیأت عالی انتظامی مالیاتی) در متن منبع نیامده است و در اینجا هم نیست؛ فصل ششم با ماده ۲۶۳ در بخش بعد آمده است.

شورای عالی مالیاتی مرکب است از بیست و پنج نفر عضو که از بین اشخاص صاحب‌نظر، مطلع و مجرب در امور حقوقی، اقتصادی، مالی، حسابداری و حسابرسی که دارای حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی یا معادل در رشته‌های مذکور می‌باشند به پیشنهاد رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور و حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی منصوب می‌شوند.

تبصره ۱- حداقل پانزده نفر از اعضاء شورای عالی مالیاتی باید از کارکنان وزارت امور اقتصادی و دارایی و یا سازمان‌ها و واحدهای تابعهٔ آن که دارای حداقل شش سال سابقهٔ کار در مشاغل مالیاتی باشند انتخاب شوند.

تبصره ۲- جلسات شورای عالی مالیاتی با حضور حداقل دوسوم اعضاء رسمی است و تصمیمات آن با رأی حداقل نصف به علاوهٔ یک حاضرین معتبر خواهد بود.

به زبان ساده

شورای عالی مالیاتی ۲۵ عضو دارد که از افراد صاحب‌نظر و مجرب در امور حقوقی، اقتصادی، مالی، حسابداری و حسابرسی با حداقل مدرک کارشناسی انتخاب می‌شوند و با پیشنهاد رئیس کل سازمان امور مالیاتی و حکم وزیر اقتصاد منصوب می‌شوند.

  • حداقل ۱۵ نفر از اعضا باید از کارکنان وزارت اقتصاد یا سازمان‌ها و واحدهای تابعه با حداقل شش سال سابقهٔ کار مالیاتی باشند؛
  • جلسه با حضور حداقل دوسوم اعضا رسمی است و تصمیم با رأی حداقل نصف به علاوهٔ یک حاضرین معتبر است.

دورهٔ عضویت اعضای شورای عالی مالیاتی سه سال از تاریخ انتصاب است و در این مدت قابل تغییر نیستند مگر به تقاضای خودشان یا به موجب حکم قطعی دادگاه اختصاصی اداری موضوع ماده (۲۶۷) این قانون. انتصاب مجدد اعضا پس از انقضای سه سال مذکور بلامانع است. رئیس شورای عالی مالیاتی از بین اعضای شورا که کارمند وزارت امور اقتصادی و دارایی باشد به پیشنهاد رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور و حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی منصوب می‌شود.

به زبان ساده

دورهٔ عضویت سه‌ساله است و در این مدت اعضا قابل تغییر نیستند، مگر به تقاضای خودشان یا حکم قطعی دادگاه اختصاصی اداری (ماده ۲۶۷). انتصاب مجدد بعد از سه سال بلامانع است. رئیس شورا از بین اعضایی که کارمند وزارت اقتصاد هستند، با پیشنهاد رئیس کل سازمان مالیاتی و حکم وزیر اقتصاد منصوب می‌شود.

شورای عالی مالیاتی دارای هشت شعبه و هر شعبه مرکب از سه نفر عضو خواهد بود. رئیس و اعضای شعب از طرف رئیس شورای عالی مالیاتی منصوب می‌شوند.

به زبان ساده

شورا هشت شعبه دارد و هر شعبه سه عضو. رئیس و اعضای شعب را رئیس شورای عالی مالیاتی منصوب می‌کند.

وظایف و اختیارات شورای عالی مالیاتی به شرح زیر است:

۱- تهیهٔ آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مربوط به اجرای این قانون در مواردی که از طرف وزیر امور اقتصادی و دارایی یا رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور ارجاع می‌گردد و یا در مواردی که شورای عالی مالیاتی تهیهٔ آن را ضروری می‌داند پس از تهیه به رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور پیشنهاد کند.

۲- بررسی و مطالعه به منظور پیشنهاد و اعلام نظر در مورد شیوهٔ اجرای قوانین و مقررات مالیاتی و همچنین پیشنهاد اصلاح و تغییر قوانین و مقررات مالیاتی و یا حذف بعضی از آنها به وزیر امور اقتصادی و دارایی یا رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور.

۳- اظهار نظر در مورد موضوعات و مسائل مالیاتی که وزیر امور اقتصادی و دارایی یا رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور حسب اقتضا برای مشورت و اظهار نظر به شورای عالی مالیاتی ارجاع می‌نماید.

۴- رسیدگی به آرای قطعی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی که از لحاظ عدم رعایت قوانین و مقررات موضوعه یا نقص رسیدگی مورد شکایت مؤدی یا اداره امور مالیاتی واقع شده باشد.

به زبان ساده

وظایف شورای عالی مالیاتی:

  1. تهیهٔ آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های اجرای قانون، در مواردی که وزیر اقتصاد یا رئیس کل سازمان مالیاتی ارجاع می‌دهد یا خود شورا ضروری می‌داند؛
  2. مطالعه و پیشنهاد دربارهٔ شیوهٔ اجرای قوانین مالیاتی و اصلاح، تغییر یا حذف قوانین و مقررات مالیاتی؛
  3. اظهار نظر مشورتی دربارهٔ مسائلی که وزیر یا رئیس کل سازمان مالیاتی ارجاع دهد؛
  4. رسیدگی به آرای قطعی هیأت‌های حل اختلاف که به‌دلیل عدم رعایت قوانین یا نقص رسیدگی مورد شکایت مؤدی یا اداره مالیاتی قرار گرفته است.

هر گاه از طرف مؤدی یا اداره امور مالیاتی شکایتی در موعد مقرر از رأی قطعی هیأت حل اختلاف مالیاتی واصل شود که ضمن آن با اقامهٔ دلایل و یا ارائهٔ اسناد و مدارک صراحتاً یا تلویحاً ادعای نقض قوانین و مقررات موضوعه یا ادعای نقص رسیدگی شده باشد رئیس شورای عالی مالیاتی شکایت را جهت رسیدگی به یکی از شعب مربوط ارجاع خواهد نمود. شعبهٔ مزبور موظف است بدون ورود به ماهیت امر صرفاً از لحاظ رعایت تشریفات و کامل بودن رسیدگی‌های قانونی و مطابقت مورد با قوانین و مقررات موضوعه به موضوع رسیدگی و مستنداً به جهات و اسباب و دلایل قانونی رأی مقتضی بر نقض آرای هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی و یا رد شکایت مزبور صادر نماید. رأی شعبه با اکثریت ملاک اعتبار است و نظر اقلیت باید در متن رأی قید گردد.

به زبان ساده

اگر در مهلت مقرر از رأی قطعی هیأت حل اختلاف شکایتی برسد که با دلیل یا مدرک ادعا کند قانون رعایت نشده یا رسیدگی ناقص بوده، رئیس شورا آن را به یکی از شعب ارجاع می‌دهد. شعبه بدون ورود به ماهیت اختلاف، فقط از نظر رعایت تشریفات، کامل بودن رسیدگی‌های قانونی و مطابقت با قوانین، رسیدگی و رأی به نقض آرای هیأت‌ها یا رد شکایت می‌دهد. رأی با اکثریت معتبر است و نظر اقلیت در متن رأی نوشته می‌شود.

در مواردی که رأی مورد شکایت از طرف شعبه نقض می‌گردد پروندهٔ امر جهت رسیدگی مجدد به هیأت حل اختلاف مالیاتی دیگر ارجاع خواهد شد و در صورتی که در آن محل یک هیأت بیشتر نباشد به هیأت حل اختلاف مالیاتی نزدیک‌ترین شهری که با محل مزبور در محدودهٔ یک استان باشد ارجاع می‌شود. مرجع مزبور مجدداً به موضوع اختلاف مالیاتی بر طبق فصول سوم این باب و با رعایت نظر شعبهٔ شورای عالی مالیاتی رسیدگی و رأی مقتضی می‌دهد. رأیی که بدین ترتیب صادر می‌شود قطعی و لازم‌الاجراء است. حکم این ماده در مواردی که آرای صادره از هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی توسط دیوان عدالت اداری نقض می‌گردد نیز جاری است.

تبصره- در مواردی که رأی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی نقض می‌شود شورای عالی مالیاتی موظف است یک نسخه از رأی هیأت را برای رسیدگی نزد دادستان انتظامی مالیاتی ارسال دارد تا در صورت احراز تخلف اقدام به تعقیب نماید.

به زبان ساده

اگر شعبه رأی مورد شکایت را نقض کند، پرونده برای رسیدگی مجدد به هیأت حل اختلاف دیگری می‌رود؛ اگر در آن محل یک هیأت بیشتر نباشد، به هیأت نزدیک‌ترین شهر در همان استان. هیأت جدید بر طبق فصل سوم این باب و با رعایت نظر شعبهٔ شورای عالی رسیدگی می‌کند و رأیش قطعی و لازم‌الاجراست. همین روند در صورتی که دیوان عدالت اداری رأی هیأت را نقض کند هم اجرا می‌شود.

طبق تبصره، وقتی رأی هیأت نقض شود، شورا باید نسخهٔ رأی را برای دادستان انتظامی مالیاتی بفرستد تا اگر تخلفی دیده شد تعقیب کند.

هرگاه در شعب شورای عالی مالیاتی نسبت به موارد مشابه رویه‌های مختلف اتخاذ شده باشد حسب ارجاع وزیر امور اقتصادی و دارایی یا رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور یا رئیس شورای عالی مالیاتی هیأت شورای عالی مالیاتی با حضور رئیس شورا و رؤسای شعب و در غیاب رئیس شعبه یک نفر از اعضای آن شورا به انتخاب رئیس شورا تشکیل خواهد شد و موضوع مورد اختلاف را بررسی کرده و نسبت به آن اتخاذ نظر و اقدام به صدور رأی می‌نماید. در این صورت رأی هیأت عمومی که با دو سوم آرای تمام اعضا قطعی است برای شعب شورای عالی مالیاتی و هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی و مأموران مالیاتی در موارد مشابه لازم‌الاتباع است.

به زبان ساده

اگر شعب شورا برای موارد مشابه رویه‌های متفاوت داشته باشند، به ارجاع وزیر اقتصاد، رئیس کل سازمان مالیاتی یا رئیس شورا، هیأت عمومی شورای عالی با حضور رئیس شورا و رؤسای شعب (و در غیاب رئیس شعبه، یکی از اعضای آن شعبه) تشکیل می‌شود، موضوع را بررسی و رأی می‌دهد. رأی هیأت عمومی وقتی با دو سوم آرای همهٔ اعضا صادر شود قطعی است و برای شعب شورا، هیأت‌های حل اختلاف و مأموران مالیاتی در موارد مشابه لازم‌الاتباع است.

هر گاه شکایت از رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی از طرف مؤدی به عمل آمده باشد و مؤدی به میزان مالیات مورد رأی وجه نقد یا تضمین بانکی بسپرد و یا وثیقهٔ ملکی معرفی کند یا ضامن معتبر که اعتبار ضامن مورد قبول اداره امور مالیاتی باشد معرفی نماید رأی هیأت تا صدور رأی شورای عالی مالیاتی موقوف‌الاجراء می‌ماند.

به زبان ساده

اگر مؤدی از رأی هیأت به شورای عالی شکایت کند و به‌اندازهٔ مالیات مورد رأی:

  • وجه نقد بسپارد، یا
  • تضمین بانکی بدهد، یا
  • وثیقهٔ ملکی معرفی کند، یا
  • ضامن معتبر (مورد قبول اداره مالیاتی) معرفی کند،

رأی هیأت تا صدور رأی شورای عالی مالیاتی موقوف‌الاجرا می‌ماند.

پرسش‌های پرتکرار این بخش