آیین‌نامه ایمنی در کارگاه‌های سنگبری

کارفرمایان کارگاه‌های سنگبری که در حال فعالیت هستند؛ مکلف به رعایت کلیه مصوبات شورای عالی حفاظت فنی و دیگر قوانین و مقررات جاری کشور می باشند و کارفرمایانی که در نظر دارند کارگاه جدیدی احداث نمایند و یا کارگاه موجود را توسعه دهند، مکلفند مطابق ماده ۸۷ قانون کار، نقشه‌های ساختمانی و طرح‌های مورد نظر را به لحاظ پیش‌بینی مسائل حفاظت فنی و بهداشت کار، برای اظهار نظر و تایید به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل ارسال نمایند.

کارفرما مکلف به انجام فرآیند مدیریت ریسک، شامل شناسایی خطرات، ارزیابی و کنترل مخاطرات محیط کار است و باید مستندات مرتبط با این موضوع را تهیه و هر سال بازبینی و به روز رسانی نماید و یک نسخه از آن باید همواره در محل کارگاه برای ارائه به بازرسان کار موجود باشد.

کارفرما باید کارگران را با عملکرد دستگاه‌ها، تجهیزات و خطرات احتمالی آنها و مخاطرات محیط کار آشنا نماید. همچنین نسبت به ارایه آموزش‌های ایمنی عمومی و تخصصی برای کارگران در قبل و حین کار بر اساس آیین‌نامه آموزش ایمنی کارگران، کارفرمایان و کارآموزان از طریق مراجع ذیصلاح اقدام نماید.

کارفرما مکلف است؛ نسبت به تهیه و ارائه تجهیزات حفاظت فردی و آموزش استفاده از آنها به کارگران و همچنین نظارت بر استفاده آنها از وسایل حفاظت فردی از قبیل عینک و نقاب حفاظتی، کلاه ایمنی، گوشی حفاظتی، چکمه ایمنی با سر پنجه حفاظتی مقاوم در برابر ضربه و پیش‌بند اقدام نماید.

برای جلوگیری از تردد، حضور و استقرار کارگران و یا اشخاص متفرقه در محدوده مناطق عملیاتی ماشین‌آلات و تجهیزاتی که خطر سقوط بار وجود دارد، باید اقدامات لازم بعمل آورد.

کارفرما برای تردد کارگران و عبور ماشین‌آلات به منظور حمل و نقل و جابجایی بار باید مسیرهای مسطحی را به صورت مشخص ایجاد و علامت‌گذاری نماید.

قراردادن هر گونه مواد اولیه، ضایعات، محصولات تولیدی، دستگاه‌ها و تجهیزات نو و مستهلک و نظایر آن در مسیر تردد ماشین‌آلات حمل و نقل و یا مسیر عبور و مرور کارگران ممنوع است.

هرگونه تست و آزمون و تعمیرات ادواری ماشین‌آلات، تجهیزات مکانیکی و برقی که در مجموعه آیین‌نامه‌های مصوب شورای عالی حفاظت فنی ضروری گردیده باید توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی ذیصلاح انجام گیرد.

کارفرما مکلف است ماشین آلات و تجهیزات و ابزار معیوب یا ناایمن را سریعاً تعمیر، سرویس و رفع عیب نماید و از کارکردن کارگران با آن‌ها پیشگیری نماید. ضمناً کارگران نیز ملزم به رعایت نکات ایمنی می باشند.

کارفرما باید تمهیدات ایمنی لازم را به منظور پیشگیری از عدم تعادل، لغزش و احتمال سقوط کارگرانی که بر روی ماشین یا جایگاه کار مشغول بارگیری یا تخلیه بار هستند، فراهم نماید.

رعایت اقدامات ایمنی لازم برای پیشگیری از سقوط یا ریزش قطعات سنگ در شرایط جوی نامساعد الزامی است.

برای جلوگیری از سقوط سنگ‌ها و رعایت اصول ایمنی، باید ابتدا سنگ ها ی طویل را بر روی دیوار، تکیه گاه و یا خرک ها چیده و سپس اقدام به چیدن سنگ های کوتاه تر نمود.

اپراتور جرثقیل برای انجام کار با این گونه دستگاه ها، باید دارای صلاحیت مهارتی از مرجع ذیصلاح باشد.

کلیه ادوات مربوط به باربرداری نظیر دستگاه‌های جرثقیل و ملحقات آن‌ها، مانند سیم بکسل، زنجیر و دیگر تجهیزات باید دارای استاندارد معتبر ملی یا بین المللی و متناسب با میزان و نوع بار بوده و قبل از استفاده مورد بازبینی و بررسی دقیق قرار گیرند.

حضور راننده وسیله نقلیه در داخل یا مجاورت خودرو به هنگام تخلیه و بارگیری ممنوع است و پس از استقرار اطمینان بخش خودرو برای تخلیه سنگ کوپ، باید نسبت به ترک خودرو اقدام نماید.

جابجایی و انتقال مواد اولیه، محصولات، دستگاه ها، تجهیزات، ضایعات و موارد مشابه باید با روش‌های ایمن و مطابق با آیین نامه حفاظتی حمل دستی بار و آیین نامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاه ها منطبق بوده و با استفاده از کارگران ماهر به صورت ایمن انجام گردد. بارگیری و توزیع بار باید به صورت یکنواخت و متناسب با ظرفیت مجاز ماشین آلات و تجهیزات باربرداری و حمل بار انجام گیرد.

برای حمل و نقل سنگ هایی که در هنگام جابجایی، احتمال آسیب رساندن بر اثر شکستن آن‌ها وجود دارد، باید از انواع لیفتراک یا چرخ دستی مجهز به صفحه کفی آج‌دار و دارای حفاظ ایمن، استفاده نمود.

ضایعات ابزارآلات مانند تیغه‌های برش شکسته یا مستعمل و موارد مشابه باید از محیط کار خارج شوند و به محلی دور از دسترس کارگران منتقل گردند.

به منظور جلوگیری از برخورد تکه سیم‌های جدا شده از فرچه‌های سیمی دوار و برخورد آن‌ها به دیگر کارگران، باید محل کار فرچه زن از سایر قسمت‌های کارگاه جدا گردد.

قدرت و سرعت الکتروموتور، تجهیزات و قسمت های محرک ماشین آلات سنگبری باید با توان برشی، جنس سنگ، نوع تیغه برشی و دیگر مشخصات فنی متناسب باشد

تیغه ارهها باید مطابق دستورالعمل های شرکت سازنده و در شرایط مناسب نگهداری شوند و بدون ترک، شکستگی و عیوب دیگر باشند.

دستگاه‌های سنگ‌بری باید مجهز به تجهیزات قطع اضطراری جریان برق بوده و این تجهیزات باید به سهولت در معرض دید و در دسترس کارگران قرار داشته باشد.

باید قبل از شروع عملیات برش سنگ و در زمان برشکاری، برای پیشگیری از لغزش و یا شکستن احتمالی تیغه برش یا قطعه سنگ، از تثبیت قطعه سنگ بر روی میز کار با استفاده از گیره های مخصوص اطمینان حاصل نمود.

کارفرما باید برای انجام هرگونه عملیات تعمیراتی و سرویس ماشین آلات و تجهیزات ضمن استفاده از کارگران ماهر، با تجربه و آموزش دیده، بر اساس دستورالعمل های شرکت سازنده اقدام نماید. ضمناً انجام عملیاتی مانند تنظیم، تعمیر، روغن کاری، تمیزکاری و موارد مشابه که امکان درگیر شدن اعضاء بدن با دستگاه ها و احتمال وقوع مخاطراتی وجود دارد فقط در زمانی که دستگاه خاموش و از مدار جریان برق خارج است، صورت پذیرد.

کارفرما باید انواع برنامه زمان بندی برای بازرسی روزانه و دورهای از دستگاهها، حفاظها، سیستم‌های اینترلاک و دیگر قسمت ها را تنظیم و بر انجام آن‌ها نظارت نماید.

در صورتی که برای انجام عملیات تعمیر، تنظیم، روغن کاری، تمیزکاری، سرویس و موارد مشابه نیازمند به حضور و استقرار تعمیرکار در ارتفاع باشد، رعایت آیین نامه های مصوب شورای عالی برای ایمنی کار در ارتفاع الزامی است.

دستگاه های سنگبری باید به حفاظ‌های ایمن مجهز باشند و هر گونه تغییر و دستکاری در سیستم ایمنی این دستگاه‌ها و تجهیزات مانند حذف حفاظ‌ها، گیرها و تجهیزات جانبی حفاظتی و ملحقات آن‌ها ممنوع است.

دستگاه‌های سنگبری باید مجهز به افشانک‌های آب باشند تا از انتشار و تجمع گرد و غبار در کارگاه جلوگیری شود.

در هنگام عملکرد دستگاه‌های سنگبری نباید آب به قسمت های برقی و امثالهم نفوذ نماید.

انبار نمودن انواع مواد اولیه، ضایعات، لاشه‌های سنگ و موارد مشابه در مجاورت تابلوهای برق، تجهیزات، دستگاه‌ها، سیستم‌های اعلام و اطفای حریق و مسیرهای تردد و حمل و نقل ممنوع است.

به منظور تثبیت و پیشگیری از لغزش یا سقوط سنگ ها، استفاده از وسایلی مانند گوه الزامی است.

فاصله مرز بیرونی انبارش سنگ ها از مسیرهای تردد افراد و ماشین آلات و ساختمان های مجاور باید بیش از ارتفاع سنگ ها بوده و همچنین زمین انبار باید مستحکم، صاف و هموار باشد.

سنگ های کوپ باید از سطح مقطع بزرگتر بر روی زمین قرار گیرند و ارتفاع سنگ های کوپ که بر روی هم چیده شده اند، باید متناسب با دستگاه های جابجا کننده بار باشد.

برای پیشگیری از لغزش، جابجایی و ریزش احتمالی سنگ های کوپ، باید آن‌ها را بر اساس ابعاد و از بزرگ به کوچک بر روی هم قرار داد.

چیدمان سنگ های اسلب و پلاک، باید پایدار، ایمن و مانع از سقوط آن باشد. ضمناً دیوارها و ستون‌هایی که به عنوان تکیه‌گاه مورد استفاده قرار می‌گیرد باید در برابر نیروی وارده از طرف سنگ‌ها، مقاوم و مستحکم باشند.

برای پیشگیری از عدم تعادل و ریزش ناگهانی سنگ‌های پلاک و اسلب، باید از پالت‌های مخصوص برای جابجایی و حمل و نقل آن‌ها استفاده نمود.

در زمانی که برای حمل و جابجایی سنگ از دستگیره‌های مکنده استفاده می شود باید از ایمن بودن و ظرفیت متناسب و کافی دستگیره‌ها اطمینان حاصل گردد. دستگیره‌های مکنده را باید صرفاً برای حمل و جابجایی سنگ های صاف، صیقلی و فاقد تخلخل و خلل و فرج استفاده نمود.

ماشین‌آلات سنگبری باید قبل و بعد از هر شیفت کاری به لحاظ رعایت ملاحظات فنی و ایمنی بازرسی و کنترل شوند.

دستگاه های برش سیمی سنگ منصوب در داخل کارگاه، باید به حفاظ پیرامونی اینترلاک و میکروسوئیچ قطع کننده جریان برق اصلی (سری استاپ) مجهز باشند.

استفاده از جریان مداوم آب برای خنک کردن سیم برش و همچنین انتقال پودر و نرمه‌های سنگ حاصل از برش الزامی است.

دستگاه‌های مرتبط با صنایع سنگ (مانند دستگاه های برش و ساب) که دارای سیستم افشانک آب می باشند باید برای جلوگیری از پاشش آب به محیط اطراف، مجهز به حفاظ ایمن و مناسب باشند.

در زمان تخلیه سنگ های کوپ از روی خودرو، رعایت فواصل جانبی ایمن با ساختمان‌ها، مسیرهای تردد و ماشین‌آلات الزامی است.

رعایت حریم دستگاه برش در زمان عملکرد دستگاه الزامی است و نباید امکان ورود افراد به منطقه خطر وجود داشته باشد. برای کاهش خطرات ناشی از حضور کارگر در منطقه خطر، باید دستگاه برش سنگ قله و اره به کفبر مجهز باشند تا پس از اتمام برش و توقف کامل تیغه برش، قطعات برش خورده از بدنه جدا و با استفاده از روش‌های خودکار و بدون نیاز به اپراتور به قسمت‌های بعدی منتقل گردند.

هر گونه جابجایی، انتخاب سطح مناسب و چرخاندن کوپ برای برش، باید توسط تجهیزات مکانیکی و بدون دخالت و اعمال نیروی بدنی از طرف کارگر صورت گیرد.

قبل از بارگیری و یا در زمان تخلیه سنگ کوپ از خودرو و همچنین هنگام انبار نمودن آن، باید فرد با تجربه و متخصص، کوپ را برای شناسایی لایه های خاک، وجود ترک احتمالی، میزان استحکام و موارد مشابه بازبینی نماید.

جابجایی سنگ کوپ باید با استفاده از روش های ایمن و وسایل بار بندی سالم که متناسب با وزن، حجم و شکل کوپ باشد، انجام گردد.

نظارت بر وضعیت استقرار کارگران برای جدا نمودن و جابجایی پلاک‌های سنگ باید به نحوی باشد که خطر سقوط یا برخورد سنگ و ابزار به کارگران وجود نداشته باشد.

حمل دستی سنگ پلاک از دستگاه برش سنگ، ممنوع بوده و برای حمل آن باید از وسایل مکانیکی ایمن و متناسب با حجم و وزن سنگ پلاک استفاده نمود.

ورود سنگ پلاک به دستگاه برش سنگ باید متناسب با ابعاد میزکار و ظرفیت دستگاه باشد.

قرار دادن انگشتان در بین سنگ‌ها، برای ورق زدن سنگ‌های اسلب، پلاک و تزیینی بدون استفاده از وسایل و تجهیزات مناسب، ممنوع است.

کلیه کانال‌ها، گودال ها، حفره‌ها و شیارهایی که در کف کارگاه احداث می‌شوند باید به وسیله نرده، درپوش یا حفاظ‌های مقاوم و ایمن پوشانده و محفوظ گردند؛ این حفاظ ها باید در برابر خوردگی، ضربه و شکستگی کاملاً مقاوم شوند.

برای پیشگیری از انتشار آلودگی به محیط کارگاه و محیط زیست، باید پسآب و گل و لای حاصل از عملیات برش توسط کانال جمع‌آوری و به حوضچه‌های مخصوص گل و لای و پسآب که از بتن مسلح ساخته شده‌اند، منتقل گردد.

کانال پسآب باید دارای شیب‌بندی لازم به طرف استخر پسآب و حوضچه رسوب‌گیر باشد و به صورت منظم نظافت گردد.

به‌کارگماری کارگران برای عملیات تخلیه یا نظافت استخر پسآب و حوضچه رسوب گیر، به تنهایی و بدون حضور فرد دیگر ممنوع است و این عملیات باید با تجهیزات کافی و مناسب انجام پذیرد.

استخر یا حوضچه آب که برای خنک کاری تیغه‌های برش استفاده می شود باید در خارج از سالن کارگاه باشد و اطراف آن دیوار کشی یا حصار کشی گردد تا از ورود و یا احتمال سقوط کارگران و یا افراد متفرقه به داخل آن ممانعت بعمل آید.

دیوارها و کف حوضچه رسوب‌گیر باید از مصالح مقاوم ساخته شود و مجهز به نرده و حفاظ متحرک با ارتفاع و مقاومت کافی باشد تا امکان بازکردن و نصب مجدد آن‌ها هنگام تخلیه حوضچه فراهم گردد.

مسئولیت اجرای مقررات این آیین‌نامه بر اساس مواد ۹۱ و ۹۵ قانون کار بر عهده کارفرما می‌باشد.