این بخش چه میگوید؟
ایمنی کارگاههای تولید شیشه، شیشهگری و شیشهبُری: پاکیزگی کف، تهویه و دودکش کورهها، دوش و چشمشوی اضطراری، وسایل حفاظت فردی مانند عینک و دستکش، جابهجایی ایمن شیشه و آموزش کارگران. مسئولیت رعایت آییننامه با کارفرماست (ماده ۴۳).
بسمه تعالی
هدف: هدف از تدوین این آیین نامه پیشگیری از حوادث منجر به صدمات و خسارات جانی و مالی در فرآیند تولید شیشه و محصولات و حفاظت نیروی انسانی شاغل در صنایع شیشه، شیشه گری و شیشه بری بوده و رعایت آن در کلیه کارگاه های موضوع ماده ۸۵ قانون کار الزامی است.
فصل اول – تعاریف
صنایع شیشه: شامل کلیه فعالیت هایی است که در زمینه تولید محصولات شیشه ای اعم از شیشه های جام، بسته بندی، مظروف و نظایر آن صورت می گیرد.
شیشه گری: منظور از شیشه گری، فرآیند ذوب مواد اولیه، فرم دهی مذاب، تراش، ساب زنی و صیقل شیشه و بلور، طراحی و نقاشی بر روی محصولات شیشه ای به ویژه بلور وجام می باشد.
شیشه بری: شامل کلیه فعالیت هایی است که در زمینه برش شیشه صورت می پذیرد.
فصل دوم – مقررات عمومی
الف – ساختمان کارگاه ها
کف کارگاه و سایر محل های انجام کار باید همواره نظافت شده و عاری از خرده شیشه باشد.
ازریزش و جمع شدن روغن و مواد لغزنده در اطراف دستگاه ها بالاخص دستگاه فرمینگ و کف کارگاه جلوگیری گردد.
برای کارگرانی که در محل کار، با اسید یا مواد شیمیایی سرو کار دارند باید دوش و چشم شوی اضطراری، متناسب با تعداد کارگران و در مکان مناسب در نظر گرفته شود.
به زبان ساده
جایی که کارگر با اسید یا مواد شیمیایی سروکار دارد، باید دوش و چشمشوی اضطراری در دسترس باشد.
کوره های ذوب شیشه باید مجهز به دودکش های موثر جهت خروج گازها و بخارات مضر به بیرون کارگاه باشند.
در کارگاههای ذوب شیشه، تجهیزات خنک کننده و جابجا کننده هوا برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دما در محیط کار ضروری است.
کارگاههای تولید محصولات شیشه ای باید مجهز به تهویه مناسب و موثر برای خروج دود، بخارات مضر و گرد و غبار باشد.
کلیه دستگاه ها و محل انجام فرآیندهایی که در حین کار ایجاد گرد و غبار، دود و بخارات مضر می نمایند بایستی مجهز به تهویه موضعی مناسب و موثر باشند.
عملیات سند بلاست باید در فضا های محصور و مجهز به تهویه موضعی و سیکلونی صورت پذیرد، تا امکان نفوذ گرد و غبار به محوطه کارگاه وجود نداشته باشد.
عملیات بسته بندی و وکیوم (پوشش) جعبه ها و پالت های محتوی بطری و بلور با استفاده از شعله مستقیم مجاز نمی باشد.
به منظور جلوگیری از انتشار و انتقال گرد و غبارمضر به سایر بخش ها لازم است انبار مواد اولیه، واحد اندازه گیری و آماده سازی مخلوط ازسایر بخش های عملیاتی کارگاه جداسازی شود.
مسیر جابجایی شیشه باید هموار وعاری از هرگونه مانع جهت حمل آسان و ایمن شیشه باشد.
ب – وسایل و تجهیزات
صندلی و میز کار مورد استفاده کارگران در کلیه بخش ها از جمله واحدهای تراش، نقاشی و طراحی بر روی شیشه بایستی مطابق با اصول ارگونومی باشد.
کنترل کیفی محصولات شیشه ای تولیدی پس از خروج از دستگاه های فرمینگ باید با استفاده از تجهیزات مناسب و ایمن صورت پذیرد.
استفاده از وسایل حفاظت فردی متناسب بانوع کار و محیط کار برای کلیه کارگران شاغل در کارگاههای مرتبط با صنایع شیشه الزامی است.
کارگران واحدهای ذوب و قالب گیری و سایر کارگرانی که به نحوی با مواد مذاب سر وکار دارند باید مجهز به عینک هایی با فیلترمحافظ چشم در برابر تابش اشعه مادون قرمز و همچنین لباس کار، کفش، پیش بند ودستکش نسوز باشند.
کلیه کارگرانی که در جابجایی، حمل و نقل، کنترل کیفیت، چیدمان شیشه وبسته بندی و انبار مشغول به کار هستند، می بایست به دستکش و ساعدبند حفاظتی مقاوم در برابر بریدگی و خطرات ناشی از برخورد لبه های تیز شیشه و همچنین کلاه و کفش ایمنی مناسب تجهیز گردند.
کارگران شاغل در واحدهای تراش، ساب زنی و صیقل شیشه باید مجهز به چکمه، پیش بند بلند، دستکش و عینک مناسب گردند.
در کارگاه های سنتی جهت برداشتن محصولات شیشه ای داغ باید از وسایل مناسب استفاده گردد.
انتقال مواد اولیه به داخل کوره باید با روش های مکانیکی صورت پذیرد به نحویکه نیازی به حضور کارگر در محل خطر نباشد.
شیلنگ های انتقال هوای فشرده بایداز کوتاهترین مسیر ایمن که در معرض صدمات فیزیکی و شیمیایی نباشند عبور نماید و به صورت دوره ای مورد بررسی قرار گیرد.
قسمت جلوی قالب دستگاه های فرمینگ باید جهت جلوگیری از پرتاب یا پاشش مذاب شیشه مجهز به حفاظ مناسب باشد.
برای تمیز نمودن دستگاه های پرس و فرمینگ شیشه باید از جاروب های اتوماتیک استفاده شود.
استفاده از دستگاهها و ابزارآلات متناسب با نوع کار و محیط کارگاه الزامی است.
بازدید های دوره ای کارگاه، دستگاهها و کلیه ابزار و لوازم موجود و در صورت نیاز تعمیر و رفع نقص آنها الزامی است.
پاشش مایعات قابل اشتعال قبل از انجام عملیات پرس در درون قالب های داغ دستگاه های فرمینگ به صورت دستی به منظور ایجاد دوده در اطراف قالب به ویژه قالب های چند تکه ای ممنوع است.
برای حمل و نقل جام ها و متعلقات شیشه باید از دستگیره های مکنده استفاده نمود.
قفسه ها، پالت ها، فریم ها و سایر وسایل مورد استفاده به منظورانبار کردن شیشه ها همواره باید با ابعاد آنها متناسب بوده و تحمل وزن آنها را داشته باشد.
برای جابجایی جعبه های بزرگ و سنگین شیشه باید از وسایل مکانیکی مناسب استفاده شود.
حمل و جابجایی جام های شیشه بر روی گاری و خرک باید به نحوی صورت پذیرد که احتمال شکستن و واژگونی آنها از بین برود.
قید های بلند کننده شیشه ها و ملحقات آن و همچنین تجهیزات جابجا کننده واجزای نگهدارنده باید با اندازه، وزن، نوع پرداخت سطح و سایر مشخصات خاص شیشه مطابقت داشته باشد.
به منظور عمل برش شیشه مسطح، باید میزی با ارتفاع و ابعاد متناسب با شیشه در نظر گرفته شده و روی میز با لایه مناسب نرم پوشانیده شود.
در صورت عدم امکان توقف ماشین به لحاظ فنی در هنگام روغن کاری، تعمیر و نظافت قسمت های خطرناک لازم است از ابزار و روش های مناسب به گونه ای استفاده شود که کارگر از منطقه خطر دور نگهداشته شود.
فصل سوم: سایر مقررات
انداختن مذاب شیشه در داخل ظروف محتوی شیشه های سرد و خرد شده، ممنوع است.
خرده شیشه ها باید توسط ظروف فلزی مخصوص حمل و جابجا گردند.
زمان مواجهه کارگران در مجاورت کوره های ذوب و سایر محیط های با دمای بالاتر از حد مجاز، باید با جابجایی و کار چرخشی یا کم کردن ساعات شیفت کاری برابر با توصیه های حدود تماس شغلی کشور باشد.
بازدیدجام های شیشه قبل از جابجائی آنها به لحاظ عدم وجود ترک و نقص الزامی است.
جابجائی، انبار کردن و چیدمان محصولات شیشه باید به گونه ای باشد که احتمال ریزش آنها وجود نداشته باشد.
در کارگاه های سنتی تولید بلور و ظروف شیشه ای که به وسیله دمیدن در مذاب اقدام به ایجاد فرم می نمایند استفاده از “سرلوله دم” مشترک ممنوع است.
برگه های شناسایی مواد شیمیایی (MSDS) و طریقه مناسب حمل و تخلیه آنها باید در محل نگهداری این مواد نصب گردد.
برای جلوگیری از لرزش و تکان های ناگهانی اتاق های کامیون های حمل شیشه هنگام بارگیری، سکوی بارگیری باید به گونه ای باشد که اختلاف سطحی بین کف اتاقک کامیون و سطح سکوی بارگیری وجود نداشته باشد و فاصله لازم بین کامیون و لبه سکو به حداقل برسد.
کارفرما مکلف است برای کلیه کارگران شاغل در صنعت شیشه، آموزش های ایمنی متناسب با نوع کار آنان در بدو ورود و ضمن کاردر مراجع ذیربط قانونی که منجر به صدور گواهینامه می شود، برگزار نماید.
به زبان ساده
کارفرما باید هم در بدو ورود و هم در حین کار، آموزشهای ایمنی متناسب با نوع کار را برای همهٔ کارگران شیشه فراهم کند (از راه مراجع قانونی ذیربط، با صدور گواهینامه).
با عنایت به ماده ۸۸ قانون کار جمهوری اسلامی ایران؛ کلیه وارد کنندگان، تولیدکنندگان، فروشندگان، عرضه کنندگان و بهره برداری کنندگان از صنایع مرتبط با شیشه مکلف به رعایت استاندارد تولید و موارد حفاظتی و ایمنی می باشند.
مسئولیت رعایت مقررات این آئین نامه بر عهده کارفرمای کارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه به دلیل عدم توجه کارفرما به الزامات قانونی، مکلف به جبران کلیه خسارات وارده به زیان دیدگان می باشد.
به زبان ساده
اگر حادثهای بهخاطر بیتوجهی کارفرما به الزامات قانونی رخ دهد، کارفرما باید همهٔ خسارتهای واردشده به زیاندیدگان را جبران کند.
این آیین نامه مشتمل برسه فصل و ۴۳ ماده تهیه و به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کار در جلسه مورخ ۸۷/۱۰/۱۱ شورایعالی حفاظت فنی به تصویب رسید و در تاریخ ۸۷/۱۱/۲۸ نیز به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است.