آیین‌نامه — صنایع و کارگاه‌های خاص 88 ماده

آیین‌نامه عمومی ایمنی در تعمیرگاه‌های وسایط نقلیه

به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کار؛ تصویب شورای عالی حفاظت فنی در جلسهٔ ۱۳۸۷/۴/۵؛ تصویب وزیر کار و امور اجتماعی در تاریخ ۸۷/۵/۸

این بخش چه می‌گوید؟

ایمنی عمومی تعمیرگاه‌های وسایل نقلیه: کف و فضای کار، اطفای حریق، کار با جک و بالابر، چالهٔ سرویس، باتری‌سازی، پنچرگیری، جوشکاری و نگهداری مواد قابل اشتعال. مسئولیت اجرای مقررات با کارفرماست و در مجتمع‌های تعمیراتی هر واحد در محدودهٔ خود مسئول است (مواد ۱۰، ۱۱ و ۸۸).

بسمه تعالی

مقدمه: به منظور تامین و ارتقاء سطح ایمنی وحفاظت نیروی کارشاغل درتعمیرگاههای وسایط نقلیه و همچنین صیانت نیروی انسانی و منابع مادی کشور مقررات این آیین نامه به استناد ماده ۸۵ قانون کارجمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده است.

فصل اول – مقررات عمومی

در محل شستشوی قطعات خودرو تعبیه سطل های شن به منظور اطفاء حریق الزامی است.

کف تعمیرگاه باید بدون حفره و چاله بوده وقابل شستشو، دارای شیب مناسب و عاری از چربی و روغن باشد.

کف تعمیرگاه باید به گونه ای باشد که تحمل وزن دستگاهها و ماشین آلات موجود و همچنین لرزشهای ناشی از آنها را داشته باشد.

در مجتمع های تعمیرگاهی متصدی هر واحد در محدوده کار خود مسئول اجرای مقررات این آئین نامه می باشد و درفضاهای کار مشترک، مسئولیت با تمامی متصدیان است.

درمجتمع های تعمیرگاهی با مالکیت واحدکه اجرای قسمت های مختلف کار به پیمانکاران مختلف محول گردیده است، هر پیمانکار جزء در محدوده پیمان خود مسئول اجرای مقررات این آئین نامه بوده و مالک مسئول نظارت و ایجاد هماهنگی بین آنها خواهد بود.

به زبان ساده

اگر مالک مجتمع کار را به چند پیمانکار سپرده باشد، هر پیمانکار در محدودهٔ پیمان خود مسئول اجرای این آیین‌نامه است و مالک وظیفهٔ نظارت و هماهنگی میان آن‌ها را دارد.

کلیه متصدیان و شاغلین واحدهای تعمیرگاهی باید دارای پروانه مهارت و گواهینامه آموزشی معتبر باشند.

انجام کلیه عملیات تعمیر، تنظیم و آزمایش قطعات خودرو صرفاً توسط افراد ماهر و با رعایت نکات ایمنی مجاز است.

مسیر تردد، محل های توقف، نصب تجهیزات و حضور مشتریان و یا افراد متفرقه می بایستی با خطوطی مشخص از یکدیگر مجزا گردد.

کلیه امور تعمیراتی بر روی سیستم های گاز سوز باید توسط افرادی که آموزش های لازم رادر این زمینه دیده باشند، انجام شود.

تعمیرکاران سیستم های گاز سوز باید علاوه بر تجهیز به وسایل حفاظت فردی مناسب از دستکش های ضد برودت نیز استفاده نمایند.

هرگونه تغییر در تجهیزات به گونه ای که آنرا از استاندارد یا طراحی اصلی کارخانه سازنده خارج نماید، ممنوع است.

فصل دوم – مقررات اختصاصی

الف – مکانیکی

ابزار کار، تجهیزات و روش کار باید متناسب با نوع کار بوده و استفاده از ابزار آلات مستعمل، فرسوده، شکسته و معیوب ممنوع می باشد.

پس از بلند کردن خودروی مورد تعمیر توسط جک، جرثقیل، بالابر و قبل از شروع، استفاده از خرک فلزی برای تثبیت کامل خودرو الزامی است.

دستگاههای جک ستونی باید دارای تجهیزاتی باشند که ضمن تثبیت صفحه جک در ارتفاع مناسب از سقوط ناخواسته آن جلوگیری بعمل آورد.

میزان بار قرار گرفته بر روی جک باید متناسب با توان جک بوده و دارای سیستمی باشد که در صورت اضافه بار، از عملکرد دستگاه ممانعت بعمل آورد.

دستگاههای جک ستونی باید مجهز به سیستم هشدار دهنده صوتی و نوری در هنگام بالا و پایین رفتن باشد.

فقط تعمیرکاری که در حال تعمیر خودرو می باشد حق حضور در زیر جک ستونی را دارد و تردد و تجمع سایر کارگران در زیر جک ممنوع است.

کپسول حاوی گاز کولر بایستی در محلی نگهداری شود که از حرارت، تابش مستقیم نور خورشید، رطوبت، ضربه و فشار محافظت گردد.

کلیه عملیات تعمیراتی برروی مخازن سوخت گاز بایستی پس از تخلیه کامل گاز مخزن صورت پذیرد.

ب – چاله سرویس

نصب آستانه در اطراف دهانه چاله سرویس به منظور جلوگیری از سقوط خودرو به داخل چاله سرویس الزامی است.

ابعاد چاله سرویس باید طوری طراحی شود که کارگر در زمان ورود و خروج یا حرکت در زیر خودروبا بدنه آن برخورد نکند.

به منظور ورود و خروج کارگران به داخل چاله سرویس باید در هر دوطرف اقدام به تعبیه پلکان مناسب نمود.

نصب آینه برای جلوگیری از انحراف خودرو در جلوی چاله سرویس الزامی است.

ج – باطری سازی

در کارگاه باطری سازی هنگام آماده سازی مایع باطری باید اسید به آب و به صورت قطره ای افزوده گردد.

باید هنگام جدا کردن باطری به منظور جلوگیری از انفجار ناشی از تجمع گاز و خطرات ناشی از آن ابتدا قطب منفی و سپس قطب مثبت جدا گردد، ضمناً هنگام نصب نیز ابتدا قطب مثبت و سپس منفی متصل گردد.

ظروف نگهداری و انتقال اسیدها باید به در مقابل خوردگی مقاوم و در مقابل ضربات وارده از استحکام کافی برخوردار بوده و دارای بر چسب مشخصات باشد.

د – پنچرگیری

شیر تخلیه کمپرسور هوای فشرده باید بطور متناوب باز شده و سوپاپ اطمینان و فشار سنج آن کنترل گردد.

درهنگام کار با دستگاههای لاستیک درآرو پنچرگیر، باید از درگیری اعضای بدن با فکین و قطعات دستگاه ممانعت بعمل آید.

هنگام کار بر روی بچه رینگ و تخلیه و یا تنظیم تراکم باد بایستی از حفاظ مناسب به منظور جلوگیری از پر تاب بچه رینگ استفاده کرد.

تعویض یا تعمیر رینگ های مستعمل، شکسته، جوشی و دارای هر گونه نقصی باید فقط توسط افراد با تجربه انجام گیرد.

باز و بسته کردن پیچ ومهره های چرخ ها بایستی به صورت ضربدری صورت پذیرد و پس از شل شدن رینگ اقدام به باز نمودن کامل مهره ها نمود.

فصل سوم – سایر مقررات

انبار کردن مواد و لوازم یدکی، قطعات فرسوده و ضایعاتی، کارتن ها و جعبه ها برروی سقف، چاله سرویس و همچنین در محوطه تعمیرگاه ممنوع است.

استعمال دخانیات، افروختن آتش و شعله باز به عنوان گرمایش و همچنین استفاده از بخاریهای غیر استاندارد در داخل کارگاه ممنوع است.

ظروف بنزین، روغن و دیگر مواد قابل اشتعال باید در مکانی نگهداری شوند که از حرارت، شعله، جرقه و ضربه محفوظ باشند.

ظروف نگهداری مواد قابل اشتعال باید در بسته و مستحکم بوده و در برابر حرارت، شکستن و یا سوراخ شدن مقاوم باشد.

بدنه کلیه وسایل و تجهیزات فلزی و همچنین تاسیسات الکتریکی باید به سیستم اتصال به زمین موثر تجهیز شود.

جوشکاری باک و مخازن مواد قابل اشتعال و انفجار بدون رعایت اصول ایمنی جوشکاری ممنوع است.

برای شاسی کشی خودرو بایستی از تجهیزات ایمن و متناسب با نوع کار استفاده نمود.

اتاق رنگ بایستی مجهز به پرده آب و تهویه موضعی باشد، به نحوی که ذرات رنگ در محیط پراکنده نشود.

کارگاه رویه دوزی بایستی دارای تهویه موثر برای خروج بخارات و گازها بوده واستفاده از بنزین و دیگر مواد قابل اشتعال به عنوان رقیق کننده چسب ممنوع است.

بست و کلیه متعلقات شیلنگ های آب تحت فشار بایستی متناسب با نوع کار و فشار آب باشد.

مسئولیت اجرای مواد مندرج در این آیین نامه با کارفرمای کارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه در محل کارگاه که به دلیل عدم رعایت این مواد باشد علاوه بر جرائم متعلقه قانونی مکلف به جبران خسارت زیان دیده می باشد.

این آیین نامه مشتمل بر ۳ فصل و ۸۸ ماده به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ ۱۳۸۷/۴/۵ شورایعالی حفاظت فنی مورد تصویب و در تاریخ ۸۷/۵/۸ به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است.

مواد مرتبط از قانون کار